دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220Hunger in the Mirror of Azerbaijani Culture: A Sociological Representation of "Aj"(Hunger) and "Ajliq" (Famine) in Azerbaijani Proverbsگرسنگی در آینه فرهنگ آذربایجان: بازنمایی جامعهشناختی آج و آجلیق در ضربالمثلهای آذربایجانی11910394410.22059/ijar.2025.392842.459912FAمحمدعباس زادهاستاد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0000-0003-4837-0329فرشادمحمدی دختدانشجوی کارشناس ارشد جامعه شناسی، دانشکده حقوق وعلوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0009-0000-3887-3366اسماعیلنوروزیدکترای جامعهشناسی اقتاصادی و توسعه، دانشکده حقوق وعلوم اجتماعی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران0009-0008-7095-0163Journal Article20250405<strong>Purpose- </strong>Proverbs as the Representation of the Essence of Lived Experience in a Social and Cultural Context. This study, aiming to achieve a sociological understanding of the concepts of “Aj” (hunger) and “Ajliq” (famine) in Azerbaijani proverbs, examines the cultural and social representations of these concepts in the context of the language and folklore of Azerbaijan.
<strong>Methodology</strong>- The study utilizes an inductive qualitative content analysis approach on three Azerbaijani texts relevant to the topic, drawing on cultural and literary sociology theories such as those by Lucien Goldmann, Stuart Hall, Pierre Bourdieu, and Robert K. Merton, as well as perspectives on hunger, social exclusion, and specifically Maslow’s hierarchy of needs. Initially, proverbs related to “Aj” and “Ajliq” were extracted from sources, and after semantic and lexical reviews, 45 proverbs were selected for analysis.
<strong>Finding-</strong> Repeated coding of the data led to the identification of eight main categories and nineteen subcategories. These categories are: “Ajliq: A Mirror of Mental Distress,” which includes risk-taking tendencies, obsessive concern with food, danger, and replacing reality with delusion; “Ajliq: Solitary Confinement,” which reflects isolation, structural inequality, and subjugation; “Ajliq: The Scourge of Life,” encompassing sleeplessness and bodily weakness; “Individual Independence,” emphasizing the value of human dignity; “Ajliq: The Breach of Morality and Ethics,” which refers to moral and religious decline; “Ajliq: The Chain Ring of Poverty,” illustrating the continuity of poverty and its connectedness; “Ajliq: The Fountain of Foolishness,” which points to lack of foresight, scarcity of resources, and unwillingness to work; and finally, “A Passage to Liberation or Death,” which reflects death and attempts to escape this condition. All categories were interpreted and analyzed using relevant sociological theories. This study demonstrates that the causes of “Ajliq” in Azerbaijani proverbs include the absence of future planning, resource shortages, and lack of work, resulting in psychological-cognitive consequences (risk-taking tendencies, obsessive focus on food, danger, replacing reality with delusion, and isolation), social consequences (structural inequality and subjugation), spiritual consequences (moral and religious decline), and physical consequences (sleeplessness and bodily weakness). In exploring linguistic and symbolic patterns tied to “Aj” and “Ajliq,” it was found that these concepts are often used in association with animal names such as wolf (qurd), dog (köpək), chicken (toyuq), lion (aslan), donkey (eşşək), horse (at), and bear (ayı), each holding distinct symbolic meanings in Azerbaijani culture. Additionally, attention was paid to the contrasting duality of “Ajliq-Toxluq” (hunger-satiety).
<strong>Conclusions</strong>- The findings of the study show that Azerbaijani proverbs reflect the dialectic between social texts and the lived experience of a collective and that their sociological representations can play an effective role in shaping regional cultural and social policies. In other words, Azerbaijani proverbs not only convey lived knowledge but also serve as cultural documents that reflect the views and values of society regarding hunger and poverty, offering insights into better understanding these phenomena and providing appropriate solutions to address them.<strong>هدف</strong>: ضربالمثلها، بازنمایی عصاره تجربه زیسته در یک بافت اجتماعی و فرهنگی هستند. این پژوهش با هدف درک جامعهشناختی مفاهیم «آج» (گرسنگی) و «آجلیق» (گرسنگی) در ضربالمثلهای آذربایجانی، به بررسی بازنماییهای فرهنگی و اجتماعی این مفاهیم در بستر زبان و فولکلور آذربایجان میپردازد.
<strong>روش</strong>: این مطالعه با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی بر روی سه متن آذربایجانی مرتبط با موضوع و با بهرهگیری از نظریههای جامعهشناسی فرهنگی و ادبی نظیر نظریههای گلدمن، هال، بوردیو، مرتن و همچنین دیدگاههای مرتبط با گرسنگی و طرد اجتماعی و بخصوص نظریه سلسله مراتب نیازهای مازلو انجام شده است. بدین صورت که ابتدا ضربالمثلهای مرتبط با آج و آجلیق از منابع استخراج شد و پس از پایشهای لفظی و معنایی ۴۵ ضربالمثل برای مطالعه انتخاب شدند. ضربالمثلها بر اساس محتوایشان به واسطه کدگذاریهای مکرر مقولهبندی شدند و با نظریههای ذکر شده مورد تحلیل لفظی و تفسیر معنایی قرار گرفتند و از طریق نظریهها بازنمایی شدند.
<strong>یافتهها</strong>: تجزیه و تحلیل دادهها از طریق کدگذاریهای مکرر منجر به شناسایی هشت مقوله اصلی و نوزده زیرمقوله شد. این مقولهها عبارتند از: «آجلیق، آیینهی آشفتگی روان» که شامل ریسکپذیری افراطی، دغدغه خوردن، خطرناک بودن و جایگزینی وهم با واقعیت است؛ «آجلیق، زندان انفرادی» که به انزوا، مشمول نابرابری ساختاری و سلطهپذیری اشاره دارد؛ «آجلیق، تازیانهی جان» که شامل بیخوابی و ضعف بدن است؛ «استقلال فردی» که بر ارزش کرامت انسانی تأکید دارد؛ «آجلیق، دافعه شرع و اخلاق» که به زوال اخلاقی و دینداری اشاره میکند؛ «آجلیق، حلقه زنجیر فقر» که استمرار فقر و همبستگی با آن را نشان میدهد؛ «آجلیق، آبشخور نابخردی» که به فقدان آیندهنگری، کمبود منابع و کار نکردن اشاره دارد؛ و در نهایت «گذرگاه رهایی یا مرگ» که شامل مرگ و تلاش برای رهایی است. تمام مقولات با استفاده از نظریههای جامعهشناختی متناسب تفسیر و تحلیل شدند. این پژوهش نشان میدهد که دلایل آجلیق در ضربالمثلهای آذربایجانی شامل فقدان آیندهنگری، کمبود منابع و کار نکردن است که منجر به پیامدهای ذهنی-شناختی (ریسکپذیری افراطی، دغدغه خوردن، خطرناک بودن، جایگزینی وهم با واقعیت و انزوا)، اجتماعی (مشمول نابرابری ساختاری و سلطهپذیری)، معنوی (زوال اخلاقی و زوال دینداری) و جسمانی (بیخوابی و ضعف عمومی بدن) میشود. در بررسی الگوهای زبانی و معنایی مرتبط با آج و آجلیق، مشخص شد که این مفاهیم اغلب با اسامی حیوانات گرگ (قورد) و سگ (کؤپک)، مرغ(تویوق)، شیر(آسلان)، خر(ائششک)، اسب(آت) و خرس(آیی) به کار میروند که هر کدام دارای معانی نمادین خاصی در فرهنگ آذربایجان هستند. همچنین به دوگانههای متضاد آجلیق-توخلوق(گرسنگی- سیری) توجه شد.
<strong>نتیجهگیری</strong>: نتایج این پژوهش نشان میدهد که ضربالمثلهای آذربایجانی بازتابی از دیالکتیک بین متن اجتماعی و تجربه زیسته یک جمع هستند و بازنمایی جامعهشناختی آنها میتواند در سیاستگذاریهای فرهنگی و اجتماعی منطقهای مؤثر باشد. به عبارت دیگر، ضربالمثلهای آذربایجانی نه تنها دانشهای زیسته را منتقل میکنند، بلکه به عنوان اسنادی فرهنگی، دیدگاهها و ارزشهای جامعه را در مورد گرسنگی و فقر بازتاب میدهند و میتوانند در درک بهتر این مسائل و ارائه راهکارهای مناسب برای مقابله با آنها مفید باشندhttps://ijar.ut.ac.ir/article_103944_6d7afc9935caab72c42276531a2148c6.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220The Dynamics of Outgroup Social Capital in Local Communities: A Capacity-Building Approach and Integration of Qualitative and Quantitative Findingsپویایی سرمایة اجتماعی برونگروهی در جوامع محلی: رویکردی مبتنی بر ظرفیتسازی و تلفیق یافتههای کیفی و کمی203710407510.22059/ijar.2025.403005.459939FAمهدیقربانیگروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.0000-0001-6891-8369مهدیپندارگروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.0000-0002-4350-575Xمحمد رضااکبریگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.0000-0002-4064-3719فرزانهتشتریگروه سیاستگذاری منابع طبیعی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.0009-0007-4082-1064لیلاعوض پورگروه حکمرانی آب، کشاورزی و محیط زیست، دانشکدۀ حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0001-2896-291XJournal Article20250924<strong>Purposes</strong>- Social capital, as a set of networks, norms, and social trust, is considered a key factor in the formation of social cohesion and sustainability. One of its less studied dimensions is extra-group social capital, which refers to the links and connections between different social groups and can pave the way for cooperation, exchange of resources, and reduction of social conflicts. The importance of this type of social capital is especially important in local communities where cultural, ethnic, or livelihood diversity is high, as it provides the capacity to build intergroup solidarity. On the other hand, building the capacity of local communities as a social and participatory process creates a suitable platform for promoting extragroup social capital. This capacity building not only seeks to empower individuals and groups, but also creates mechanisms for developing mutual relationships and strengthening collective cooperation. In recent years, anthropological and sociological studies have repeatedly emphasized the need to pay attention to indigenous capacity-building mechanisms for sustainable social development. Despite the importance of the topic, few studies have examined the dynamics of outgroup social capital with an emphasis on capacity building. Therefore, the present study attempts to evaluate the dimensions and functions of outgroup social capital in the context of local communities by employing a mixed research approach (qualitative and quantitative).<br /><strong>Methodology</strong>-This study, using a sociometric approach and using the social network analysis method, examines the structure of relationships between local actors at both macro and micro levels in Bakherz County and in the context of the development plan and the progress of rural systems. The statistical population of the study includes local organizations in 6 villages of the aforementioned county, including the villages of Nosrat Abad, Qaleh-e-No Shamlu, Shahid Beheshti, Eshtivan, Erzneh, and Abineh. The statistical population of this study is 18 people, each local organization includes three people from the same village who have more interactions with people outside their village than other residents and are considered more influential people. The main data collection tool was a network analysis questionnaire that was completed through face-to-face interviews and direct observation. To ensure the face and semantic validity of the questionnaire, the opinions of professors and experts at the University of Tehran were received and necessary amendments were made. The reliability of the questionnaire was determined by calculating Cronbach's alpha coefficient, which was equal to 0.82 and was confirmed. Social capital was measured based on two key components of trust and participation, which were measured using a Likert scale (from very low to very high). In this process, three thought leaders (the most influential people in each village) are identified from each village and participate in the framework of an out-group organization in line with the aforementioned goals.<br /><strong>Findings</strong>- The findings show that after the participatory intervention of the Abadani and Progress of Rural Systems Plan, macro-network indicators such as density, bidirectionality, transportability, and average geodesic distance have significantly improved in both the trust and participation networks. Also, at the micro level, the increase in the dispersion of input, output, betweenness, and proximity centralities indicates a redistribution of network power, promotion of relational justice, and improvement of access of actors to each other. These changes indicate increased cohesion, facilitation of inter-village communication, and strengthening of out-group social capital in the social network structure. From a theoretical perspective, this research contributes to the enrichment of the literature on social capital and social innovation in rural contexts by emphasizing the role of outgroup networks consisting of opinion leaders in rural areas.<br /><strong>Conclusion</strong>- The findings of this study show that extra-group social capital in local communities is a dynamic and multidimensional phenomenon that can be strengthened or weakened under the influence of local capacity building. Strengthening mutual trust, expanding communication networks between social groups, and increasing collective participation are among the most important outcomes of capacity building in this area. The results also indicate that exogenous social capital will be sustainable and have a positive function when it is based on the lived experiences and indigenous mechanisms of the local community. Accordingly, capacity building is not simply a technical or organizational process, but rather a socio-cultural process that, given the local context, can pave the way for sustainable social cohesion and development. Therefore, the attention of policymakers and planners to the local dimensions of capacity building and its role in strengthening extra-group social capital can be a way to improve the quality of life and reduce social gaps in local communities. <strong>هدف</strong>: سرمایه اجتماعی بهعنوان مجموعهای از شبکهها، هنجارها و اعتماد اجتماعی، از عوامل کلیدی در شکلگیری انسجام و پایداری اجتماعی بهشمار میرود. یکی از ابعاد کمتر مطالعهشده آن، سرمایه اجتماعی برونگروهی است که ناظر بر پیوندها و ارتباطات میان گروههای اجتماعی متفاوت بوده و میتواند زمینهساز همکاری، تبادل منابع و کاهش تعارضهای اجتماعی گردد. اهمیت این نوع سرمایه اجتماعی بهویژه در جوامع محلی، که تنوع فرهنگی، قومی یا معیشتی در آنها بالاست، دوچندان میشود؛ زیرا ظرفیت ایجاد همبستگی بینگروهی را فراهم میسازد و با گسترش پیوندهای اعتماد و همکاری، بستر تحقق عدالت ارتباطی را فراهم میسازد و امکان توزیع عادلانهتر فرصتهای ارتباطی و دسترسی به منابع را در جامعه ایجاد میکند. از سوی دیگر، ظرفیتسازی جوامع محلی بهمثابه فرآیندی اجتماعی و مشارکتی، بستر مناسبی برای ارتقاء سرمایه اجتماعی برونگروهی ایجاد میکند. این ظرفیتسازی نهتنها توانمندسازی افراد و گروهها را دنبال میکند، بلکه سازوکارهایی برای توسعه روابط متقابل و تقویت همکاریهای جمعی به وجود میآورد. در سالهای اخیر، مطالعات انسانشناسی و جامعهشناسی بارها بر ضرورت توجه به سازوکارهای بومی ظرفیتسازی برای پایداری توسعه اجتماعی تأکید داشتهاند. با وجود اهمیت موضوع، پژوهشهای اندکی به بررسی پویایی سرمایه اجتماعی برونگروهی با تأکید بر ظرفیتسازی پرداختهاند. ازاینرو، پژوهش حاضر تلاش میکند با بهکارگیری رویکرد تحقیق آمیخته (کیفی و کمی)، ابعاد و کارکردهای سرمایه اجتماعی برونگروهی را در بستر جوامع محلی مورد ارزیابی قرار دهد.<br /><strong>روش</strong>: این پژوهش با رویکرد جامعهسنجی و بهرهگیری از روش تحلیل شبکه اجتماعی به بررسی ساختار روابط بین کنشگران محلی در دو سطح کلان و خرد در شهرستان باخرز و در بستر طرح آبادانی و پیشرفت منظومه های روستایی، میپردازد. جامعه آماری پژوهش شامل تشکلهای محلی در 6 روستای شهرستان مذکور، از جمله روستاهای نصرتآباد، قلعهنو شاملو، شهید بهشتی، اشتیوان، ارزنه و آبینه است. جامعه آماری این پژوهش 18 نفر است که هرتشکل محلی شامل سه نفر از افراد همان روستا است که به نسبت سایر ساکنین روستا تعاملات بیشتری با خارج از روستای خود دارند و افراد تاثیرگذارتری به حساب میآیند. ابزار اصلی جمعآوری دادهها، پرسشنامه تحلیل شبکهای بود که از طریق مصاحبه حضوری و مشاهده مستقیم تکمیل شد. برای اطمینان از روایی صوری و معنایی پرسشنامه، نظرات اساتید و صاحبنظران دانشگاه تهران دریافت و اصلاحات لازم اعمال شد. پایایی پرسشنامه با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ انجام شد که برابر با 82/0 بوده و مورد تأیید قرار گرفت. سنجش سرمایه اجتماعی بر اساس دو مؤلفه کلیدی اعتماد و مشارکت انجام شد، که با استفاده از مقیاس لیکرت (از خیلی کم تا خیلی زیاد) اندازهگیری شدند. در این فرآیند از هر روستا سه نفر از راهبران افکار (تاثیرگذارترین افراد هر روستا) شناسایی و در چارچوب تشکل برونگروهی در راستای اهداف مذکور طرح مشارکت میکنند.<br /><strong>یافتهها</strong>: یافتهها نشان میدهد که پس از مداخله مشارکتی طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی، شاخصهای کلان شبکه نظیر تراکم، دوسویگی، انتقالپذیری و میانگین فاصله ژئودزیک در هر دو شبکه اعتماد و مشارکت بهطور معناداری بهبود یافتهاند. همچنین در سطح خرد، افزایش پراکندگی مرکزیتهای ورودی، خروجی، بینابینی و مجاورت، نشاندهنده بازتوزیع قدرت شبکهای، ارتقاء عدالت ارتباطی و بهبود دسترسی کنشگران به یکدیگر است. این تغییرات حاکی از افزایش انسجام، تسهیل ارتباطات میانروستایی و تقویت سرمایه اجتماعی برونگروهی در ساختار شبکه اجتماعی است. از منظر نظری، این پژوهش با تأکید بر نقش شبکههای برونگروهی متشکل از رهبران افکار مناطق روستایی، به غنای ادبیات سرمایه اجتماعی و نوآوری اجتماعی در بافتهای روستایی یاری میرساند.<br /><strong>نتیجه گیری</strong>: یافتههای این پژوهش نشان میدهد که سرمایه اجتماعی برونگروهی در جوامع محلی پدیدهای پویا و چندبعدی است که تحت تأثیر ظرفیتسازی محلی میتواند تقویت یا تضعیف شود. تقویت اعتماد متقابل، گسترش شبکههای ارتباطی میان گروههای اجتماعی و افزایش مشارکت جمعی از مهمترین پیامدهای ظرفیتسازی در این حوزه است. نتایج همچنین بیانگر آن است که سرمایه اجتماعی برونگروهی زمانی پایداری و کارکرد مثبت خواهد داشت که بر بستر تجربههای زیسته و سازوکارهای بومی جامعه محلی استوار باشد. بر این اساس، ظرفیتسازی صرفاً یک فرآیند فنی یا سازمانی نیست، بلکه فرآیندی فرهنگی–اجتماعی است که با توجه به زمینههای محلی میتواند زمینهساز انسجام و توسعه اجتماعی پایدار گردد. بنابراین، توجه سیاستگذاران و برنامهریزان به ابعاد بومی ظرفیتسازی و نقش آن در تقویت سرمایه اجتماعی برونگروهی میتواند راهگشای ارتقای کیفیت زندگی و کاهش شکافهای اجتماعی در جوامع محلی باشد.https://ijar.ut.ac.ir/article_104075_a3180bcb060b7ac8d4443c727d264415.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220Shahriar: A Structuralist Poet with an Emphasis on Agencyشهریار شاعری ساختار گرای عاملیت پسند385110482710.22059/ijar.2025.400944.459929FAمحمد باقرعلیزاده اقدمگروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.0000-0003-4810-5680Journal Article20250820<strong>هدف</strong>: بیتردید استاد محمدحسین شهریار یکی از برجستهترین شاعران دوران معاصر ایران است که آثارش نقش مهمی در تحول شعر فارسی و آذری ایفا کردهاند. او با سرودن اشعاری سرشار از احساس، معنا و اندیشه، توانست میان سنت و نوگرایی پلی استوار برقرار کند. در میان مجموعه آثار او، دو منظومهی «حیدربابایه سلام» و «سهندیه» جایگاهی ممتاز دارند، زیرا هر یک بهگونهای بازتابدهندهی هویت فرهنگی، عاطفی و اجتماعی شاعرند و بهمثابه دو ستون اصلی در بنای شخصیت ادبی و فکری او عمل میکنند. این دو اثر، که هر دو به نام کوههای آذربایجان سروده شدهاند، آیینهای در برابر یکدیگرند که از خلال آنها میتوان شکوه، پویایی و عمق اندیشه شهریار را مشاهده کرد. هدف اصلی مقاله حاضر، تحلیل تطبیقی این دو منظومه از منظر نظریه ساختارگرایی و نظریه عاملیت است تا روشن شود شهریار چگونه در میان ساختارهای فرهنگی و اجتماعی زمانهاش حرکت میکند و در عین تأثیرپذیری از آنها، بهعنوان عامل خلاق، قادر به بازتعریف و دگرگونی آنهاست.
<strong>روش</strong>: پژوهش حاضر از رویکرد کیفی بهره گرفته و تحلیل متون ادبی بهعنوان روش اصلی مورد استفاده قرار گرفته است. در این مطالعه، ابتدا چرایی انتخاب روش هرمنوتیک روشن شده و گامهای اساسی تحلیل هرمنوتیک، شامل شناسایی متن، فهم زمینه فرهنگی و اجتماعی، و استخراج معنای ضمنی و آشکار متون، توضیح داده شده است. سپس مفاهیم بنیادین نظریهی ساختارگرایی، بهویژه نظامهای پنهان، رمزگانها و هنجارهای فرهنگی که شکلدهندهی معنا هستند، بررسی شد. در ادامه، با تلفیق این دیدگاه با نظریهی عاملیت، جایگاه شاعر بهعنوان کنشگر تاریخی، فعال و خلاق تحلیل گردید. دادهها از طریق مطالعهی دقیق دو منظومهی موردنظر و بررسی تطبیقی مؤلفههای زبانی، مضمونی، فرهنگی و روانشناختی آنها گردآوری شدهاند، بهگونهای که تعامل میان ذهنیت شاعر و عینیت ساختارهای اجتماعی و فرهنگی نیز مشخص شود.
<strong>یافتهها</strong>: یافتهها نشان میدهد که در «حیدربابایه سلام»، شهریار با نگاهی عاطفی و نوستالژیک به گذشته مینگرد و ساختارهای فرهنگی و سنتی نقش غالب دارند. در این اثر، شاعر در قالب خاطره و حسرت، هویت جمعی و ارزشهای بومی را بازتاب میدهد و نوعی پذیرش ساختارهای اجتماعی و فرهنگی در او مشهود است. اما در منظومهی «سهندیه»، وجه عاملیت شهریار آشکارتر است؛ او از مرزهای محدودکننده فراتر میرود، خلاقیت خویش را بروز میدهد و از درون ساختارهای سنتی، به آفرینش جهانی تازه دست مییابد. این تفاوت، بیانگر تحول در اندیشه و زبان شاعر است؛ از وابستگی به رهایی، از حسرت به امید، و از تکرار سنت به بازآفرینی فرهنگی.
<strong>نتیجهگیری</strong>: تحلیل تطبیقی این دو اثر نشان میدهد که درک عمیق از جهان فکری و هنری شهریار تنها از رهگذر مطالعهی همزمان آنها ممکن است. شهریار در «حیدربابایه سلام» و «سهندیه»، با تلفیق سنت و نوگرایی، موفق شده است تعادلی میان ساختار و عاملیت برقرار کند. او در عین وفاداری به ریشههای فرهنگی و قومی، با نیروی خلاقیت فردی و عاملیت شاعرانه، توانسته است معنایی تازه از انسان، جامعه و هویت خلق کند. این ویژگی، راز ماندگاری و نفوذ آثار او در ذهن و زبان نسلهای مختلف است و نشان میدهد که شهریار نه صرفاً بازتابدهنده زمانه خود، بلکه بازآفرینندهی معنا و فرهنگ در شعر معاصر ایران است.<strong>هدف</strong>: بیتردید استاد محمدحسین شهریار یکی از برجستهترین شاعران دوران معاصر ایران است که آثارش نقش مهمی در تحول شعر فارسی و آذری ایفا کردهاند. او با سرودن اشعاری سرشار از احساس، معنا و اندیشه، توانست میان سنت و نوگرایی پلی استوار برقرار کند. در میان مجموعه آثار او، دو منظومهی «حیدربابایه سلام» و «سهندیه» جایگاهی ممتاز دارند، زیرا هر یک بهگونهای بازتابدهندهی هویت فرهنگی، عاطفی و اجتماعی شاعرند و بهمثابه دو ستون اصلی در بنای شخصیت ادبی و فکری او عمل میکنند. این دو اثر، که هر دو به نام کوههای آذربایجان سروده شدهاند، آیینهای در برابر یکدیگرند که از خلال آنها میتوان شکوه، پویایی و عمق اندیشه شهریار را مشاهده کرد. هدف اصلی مقاله حاضر، تحلیل تطبیقی این دو منظومه از منظر نظریه ساختارگرایی و نظریه عاملیت است تا روشن شود شهریار چگونه در میان ساختارهای فرهنگی و اجتماعی زمانهاش حرکت میکند و در عین تأثیرپذیری از آنها، بهعنوان عامل خلاق، قادر به بازتعریف و دگرگونی آنهاست.
<strong>روش</strong>: پژوهش حاضر از رویکرد کیفی بهره گرفته و تحلیل متون ادبی بهعنوان روش اصلی مورد استفاده قرار گرفته است. در این مطالعه، ابتدا چرایی انتخاب روش هرمنوتیک روشن شده و گامهای اساسی تحلیل هرمنوتیک، شامل شناسایی متن، فهم زمینه فرهنگی و اجتماعی، و استخراج معنای ضمنی و آشکار متون، توضیح داده شده است. سپس مفاهیم بنیادین نظریهی ساختارگرایی، بهویژه نظامهای پنهان، رمزگانها و هنجارهای فرهنگی که شکلدهندهی معنا هستند، بررسی شد. در ادامه، با تلفیق این دیدگاه با نظریهی عاملیت، جایگاه شاعر بهعنوان کنشگر تاریخی، فعال و خلاق تحلیل گردید. دادهها از طریق مطالعهی دقیق دو منظومهی موردنظر و بررسی تطبیقی مؤلفههای زبانی، مضمونی، فرهنگی و روانشناختی آنها گردآوری شدهاند، بهگونهای که تعامل میان ذهنیت شاعر و عینیت ساختارهای اجتماعی و فرهنگی نیز مشخص شود.
<strong>یافتهها</strong>: یافتهها نشان میدهد که در «حیدربابایه سلام»، شهریار با نگاهی عاطفی و نوستالژیک به گذشته مینگرد و ساختارهای فرهنگی و سنتی نقش غالب دارند. در این اثر، شاعر در قالب خاطره و حسرت، هویت جمعی و ارزشهای بومی را بازتاب میدهد و نوعی پذیرش ساختارهای اجتماعی و فرهنگی در او مشهود است. اما در منظومهی «سهندیه»، وجه عاملیت شهریار آشکارتر است؛ او از مرزهای محدودکننده فراتر میرود، خلاقیت خویش را بروز میدهد و از درون ساختارهای سنتی، به آفرینش جهانی تازه دست مییابد. این تفاوت، بیانگر تحول در اندیشه و زبان شاعر است؛ از وابستگی به رهایی، از حسرت به امید، و از تکرار سنت به بازآفرینی فرهنگی.
<strong>نتیجهگیری</strong>: تحلیل تطبیقی این دو اثر نشان میدهد که درک عمیق از جهان فکری و هنری شهریار تنها از رهگذر مطالعهی همزمان آنها ممکن است. شهریار در «حیدربابایه سلام» و «سهندیه»، با تلفیق سنت و نوگرایی، موفق شده است تعادلی میان ساختار و عاملیت برقرار کند. او در عین وفاداری به ریشههای فرهنگی و قومی، با نیروی خلاقیت فردی و عاملیت شاعرانه، توانسته است معنایی تازه از انسان، جامعه و هویت خلق کند. این ویژگی، راز ماندگاری و نفوذ آثار او در ذهن و زبان نسلهای مختلف است و نشان میدهد که شهریار نه صرفاً بازتابدهنده زمانه خود، بلکه بازآفرینندهی معنا و فرهنگ در شعر معاصر ایران است.https://ijar.ut.ac.ir/article_104827_8c96358b43ffb1bb007a3b1d4378ea2a.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220The charm and problems of old cafes and restaurants in Tehranجذابیت و مشکلات کافهها و رستورانهای قدیمی درشهرتهران527310482610.22059/ijar.2025.400568.459927FAمریمحسین یزدیاستادیار، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0009-0009-2144-523Xآرزوامینیدانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه تهرانJournal Article20250812<strong>Purpose</strong>- This research aims to investigate and explain the attractions and challenges of old café-restaurants in Tehran, proceeding from two perspectives: first, the solutions proposed by business owners and experts for attracting customers to these places, and second, the methods for overcoming the problems facing these café-restaurants. In an era where luxurious cafés and restaurants with modern designs and diverse menus are expanding, these traditional places, with their simple, intimate, and nostalgic atmosphere, still draw a large number of customers. These cafés and restaurants are an important part of the collective memory and cultural identity of Tehran. Studying them can contribute to a better understanding of the city's social and cultural transformations.<br /><strong>Methodology</strong>- The research approach for this study is ethnography, with data collected through the researcher's long-term presence, active observation, and deep, semi-structured interviews with 40 key participants (customers, owners, and managers), using purposive sampling. Data analysis was performed using a descriptive-interpretive approach. This type of interview helped the researcher maintain a specific framework while retaining the necessary flexibility to pursue new points and explore the participants' experiences in depth.<br /><strong>Findings</strong>- The findings indicated that the main factors of attraction (such as original architecture, nostalgic tastes, and intimate social relations) are rooted in their historical age as cultural-historical symbols and a setting for a sense of nostalgia. Dedicating a part of the space to displaying old photos of the café-restaurant, the neighborhood, or related historical events can create a deeper connection with the past and be appealing to customers. The quality of the customer experience in old café-restaurants is tightly linked to the interior space and positive environmental factors. The old café-restaurant space achieves its desired identity and quality through the correct and artistic combination of these elements, including preserving original features, and provides a secure and strong environment that ultimately leads to customer satisfaction and contentment. Conversely, the challenges include increasing competition with modern spaces, high costs of maintenance and renovation, and changes in contemporary customer tastes.<br /><strong>Conclusions</strong>- The conclusion of the research is that the sustainability of old café-restaurants in Tehran requires a comprehensive, multi-faceted strategy. This strategy encompasses three key axes: 1. Preserving identity and authenticity through intelligent building renovation, staff training to enhance the sense of hospitality, and creating a link to the past (such as displaying historical photos). 2. Improving the customer experience by focusing on high quality of raw materials and attention to infrastructure (such as access and parking). 3. Business development by utilizing emerging technologies and flexibility in social networks to attract new audiences and enhance service efficiency. Finally, the support of urban policymakers through the development of comprehensive programs for facilities and the removal of legal and infrastructural barriers is essential for the sustainability of this cultural heritage. This support should allow these places to maintain their authenticity while enabling them to meet the needs of contemporary customers. The continuation of these cultural and tourism hubs requires special attention from officials and community support to strike a balance between preserving tradition and innovation<strong>هدف</strong>: پژوهش حاضر با<strong> هدف</strong> بررسی و تبیین جذابیتها و چالشهای کافهرستورانهای قدیمی تهران، دراین تحقیق پیش رو است، که از دو منظر به به آن پرداخته شده است: اولی، راهکارهای مطرح شده در جذب اینگونه مکانها از منظر صاحبان کسب و کارشناسان است و دیگری، روشهای مرتفع ساختن مشکلات پیش روی کافهرستورانها میباشد. در دورهای که کافهها و رستورانهای لوکس با طراحیهای مدرن و منوهای متنوع در حال گسترش هستند، این مکانهای سنتی با محیطی ساده، صمیمی و نوستالژیک همچنان مشتریان پرشماری را به خود جذب میکنند. این کافهها و رستورانها بخش مهمی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی شهر تهران هستند. بررسی آنها میتواند به درک بهتر از تحولات اجتماعی و فرهنگی شهر کمک کند.<br /><strong>روش شناسی: </strong>رویکرد پژوهشی این تحقیق مردمنگاری<strong> </strong>است که دادههای آن از طریق حضور طولانیمدت پژوهشگر، مشاهده فعال و مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته با ۴۰ نفر از مشارکتکنندگان کلیدی (مشتریان، مالکان و مدیران) و با استفاده از نمونهگیری هدفمند جمعآوری شده است. تحلیل دادهها با بهرهگیری از رویکرد توصیفی - تفسیری صورت گرفت. این نوع مصاحبهها به پژوهشگر کمک کرد تا بتواند ضمن حفظ یک چارچوب مشخص، انعطاف لازم برای پیگیری نکات جدید و کاوش عمیقتر در تجربیات افراد را داشته باشد.<br /><strong>یافته ها: </strong>یافتهها<strong> </strong>نشان داد که عوامل اصلی جذابیت (مانند معماری اصیل، مزههای نوستالژیک و روابط اجتماعی صمیمی) ریشه در قدمت تاریخی آنها به عنوان نمادهای فرهنگی - تاریخی و بستری برای حس نوستالژی دارند. اختصاص دادن بخشی از فضا به نمایش عکسهای قدیمی از کافهرستوران، محله یا رویدادهای تاریخی مرتبط است که میتواند ارتباط عمیقتری با گذشته ایجاد کند و برای مشتریان جذاب باشد. کیفیت تجربه مشتری در کافهرستورانهای قدیمی ارتباط تنگاتنگی با فضای داخلی و فاکتورهای محیطی مثبت دارد. فضای کافهرستوران قدیمی با ترکیب صحیح و هنرمندانه این عناصر، از جمله حفظ ویژگیهای اصیل، به هویت و کیفیت مورد نظر دست مییابد و محیطی امن و مستحکم فراهم میآورد که در نهایت موجب رضایت و خرسندی مشتریان میگردد. در مقابل، چالشها شامل رقابت فزاینده با فضاهای مدرن، هزینههای بالای نگهداری و مرمت، و تغییر در سلایق مشتریان امروزی است.<br /><strong>نتیجهگیری:</strong> تحقیق بر این استوار است که ماندگاری کافهرستورانهای قدیمی تهران مستلزم یک استراتژی جامع چندوجهی است. این استراتژی شامل سه محور کلیدی است: ۱. حفظ هویت و اصالت از طریق مرمت هوشمندانه بنا، آموزش پرسنل برای تقویت حس مهماننوازی و ایجاد ارتباط با گذشته (مانند نمایش عکسهای تاریخی). ۲. بهبود تجربه مشتری با تمرکز بر کیفیت بالای مواد اولیه و توجه به زیرساختها (مانند دسترسی و پارکینگ). ۳. توسعه کسبوکار از طریق بهرهگیری از فناوریهای نوظهور و انعطافپذیری در شبکههای اجتماعی برای جذب مخاطبان جدید و ارتقای کارایی خدمات. در نهایت، حمایت سیاستگذاران شهری از طریق تدوین برنامههای جامع برای تسهیلات و رفع موانع قانونی و زیرساختی، برای پایداری این میراث فرهنگی ضروری است. که ضمن حفظ اصالت این مکانها، امکان پاسخگویی آنها به نیازهای مشتریان امروزی را فراهم آورد. ادامه حیات این قطبهای فرهنگی و گردشگری مستلزم توجه ویژه مسئولان و حمایت جامعه در راستای ایجاد تعادل بین حفظ سنت و نوآوری استhttps://ijar.ut.ac.ir/article_104826_25b311c3cd4efa335daa2bd527046fad.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220Analysis of the narrative "Deer, Mouse and Eagle" by Varavini's Marzbannameh from the perspective of ecosemiotics with emphasis on humans, culture and environmentتحلیل روایت «آهو، موش و عقاب» مرزباننامه وراوینی از دیدگاه نشانهمعناشناسی بوم زیست با تأکید بر انسان، فرهنگ و محیط748810468310.22059/ijar.2025.402410.459938FAمحمد باقرشعبانیدانشجوی دکتری زبان شناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0009-0009-4089-5826علیکریمی فیروزجاییاستاد گروه زبانشناسی همگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0000-0003-2654-7429حمیدرضاشعیریاستاد گروه زبان فرانسه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران0000-0001-5667-3827محمدرضااحمدخانیدانشیار گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور ، تهران، ایرانJournal Article20250915<strong>Purpose</strong>- Drawing upon the ecosemiotic approach, the present study analyzes the narrative “The Fawn, the Mouse, and the Eagle” from Varavini’s Marzban-nāmeh with the aim of revealing the multilayered structures of interaction among humans, culture, and nature. The main objective is to identify and represent the eco-semiotic signs and codes in the text, along with their ethical, cultural, and educational implications.<br /><strong>Methodology</strong>-From a methodological perspective, this study is grounded in a qualitative–descriptive analysis of the narrative text and a multi-level examination of semiotic processes. By conducting a precise analysis of textual and semantic elements, the study explores the multiple dimensions of the narrative. <br />First Layer: Natural semiotic processes among species and the environment — including the fawn’s call for help to the mouse, symbolizing biological communication and the need for mutual assistance, and the mouse’s avoidant reaction to the threat of the eagle, representing survival mechanisms and natural instinct. These interactions form the semantic foundation of the narrative, providing the groundwork for subsequent layers. Second Layer: Cultural modeling of animal behavior- for instance, the fawn’s aid to the mouse may symbolize altruism and solidarity within human society, whereas the mouse’s reaction can be read as a sign of fear, selfishness, or indifference in the face of challenges. The fawn’s possible bravery in confronting the hunter, or the indifference of some when facing danger, can each be culturally interpreted. Third Layer: Structural diversity and ecological dynamics of the narrative-encompassing hierarchical relations (e.g., predator-prey) and network-based relationships (such as mutual dependency between the fawn and the mouse, or the impact of human actions on the fate of animals) in the narrative framework. This three-layered analysis ultimately reveals three fundamental patterns of human–culture–nature relationships within the story.<br /><strong>Findings-</strong>The study’s findings indicate that “The Fawn, the Mouse, and the Eagle” is far more than a simple animal tale; it is a deep reflection of a dynamic and symbolic network of bio-cultural relationships. In this network, symbolic and cultural values—such as the beauty and innocence of the fawn, or human honor embodied in the benevolent man—play a decisive role in shaping the decisions of human characters (e.g., the hunter). Furthermore, the lack of cooperation between the mouse and the fawn—which leads to the mouse’s capture by the eagle—highlights the negative consequences of declining eco-semiotic social capital. This term refers to the weakening of supportive and cooperative networks within an ecosystem. Conversely, responsible human action—such as the benevolent man’s release of the fawn—demonstrates the capacity of culture and human agency to redirect the narrative’s trajectory from destruction towards rescue and restoration.<br /><strong>Conclusion</strong>s-This research underscores that the narrative of “The Fawn, the Mouse, and the Eagle” is a prominent example of the coexistence and interweaving of biological, cultural, and ethical levels, all simultaneously shaping the meaning and message of the story. The ecosemiotic codes embedded in the text not only reflect real ecological relations but also serve as a powerful mechanism for conveying collective ethics, fostering environmental responsibility, and teaching peaceful coexistence between humans and nature. An ecosemiotic reading of this narrative has the potential to evolve into an indigenous cultural model applicable in environmental policymaking, the design of ecology-oriented educational programs, and the development of cultural content for modern media<strong>هدف</strong>: پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد نشانهمعناشناسی بومزیست، به تحلیل روایت «آهو و موش و عقاب» از <em>مرزباننامه</em> وراوینی میپردازد تا ساختارهای چندلایه تعامل انسان، فرهنگ و طبیعت را آشکار کند. هدف اصلی، شناسایی و بازنمایی نشانهها و رمزگان بومزیستی و دلالتهای اخلاقی، فرهنگی و آموزشی آنها در متن است.<br /><strong>روششناسی</strong>: از منظر روششناسی، مطالعه حاضر بر تحلیل کیفی-توصیفی متن روایی و بررسی چندسطحی فرآیندهای نشانهای استوار است. این رویکرد، با تحلیل دقیق عناصر متنی و معنایی، به کاوش در ابعاد مختلف روایت میپردازد. لایه نخست: فرآیندهای نشانهای طبیعی میان گونهها و محیط زیست، این شامل ارسال پیام کمک از سوی آهو به موش، که نمادی از ارتباط زیستی و نیاز به یاری متقابل است، و نیز واکنش اجتنابگرایانه موش در برابر خطر عقاب، که نشاندهنده سازوکارهای بقا و غریزه طبیعی است. این تعاملات، پایه و اساس معنایی روایت را تشکیل میدهند و بستری برای شکلگیری لایههای بعدی فراهم میآورند. لایه دوم: مدلسازی فرهنگی رفتار حیوانات، به عنوان مثال، کمک آهو به موش میتواند نمادی از نوعدوستی و همبستگی در جامعه انسانی باشد، در حالی که واکنش موش میتواند نمادی از ترس، خودخواهی یا بیتفاوتی در مواجهه با مشکلات باشد. شجاعت احتمالی آهو در مواجهه با شکارچی و یا حتی بیتفاوتی برخی در مواجهه با خطر، همگی میتوانند تفسیرهای فرهنگی داشته باشند. لایه سوم: تنوع ساختاری و پویایی اکولوژیک روایت، این شامل ترسیم روابط سلسلهمراتبی (مانند رابطه شکارچی و شکار) و همچنین روابط شبکهای (مانند وابستگی متقابل آهو و موش، یا تأثیر اقدامات انسانی بر سرنوشت حیوانات) میان گونهها و انسانها در چارچوب روایت است. این تحلیل سهلایه، در نهایت سه الگوی بنیادین رابطه انسان، فرهنگ و طبیعت را در روایت آشکار میسازد.<br /><strong>یافتهها</strong>: این پژوهش نشان میدهد که داستان «آهو و موش و عقاب» فراتر از یک قصه ساده حیوانات، بازتابی عمیق از یک شبکه پویا و نمادین از روابط زیستی-فرهنگی است. در این شبکه، ارزشهای نمادین و فرهنگی مانند زیبایی، معصومیت آهو، یا شرافت انسانی (در قالب مرد نیکوکار)، نقشی کلیدی در شکلدهی به تصمیمهای شخصیتهای انسانی (مانند صیاد) ایفا میکنند. همچنین، فقدان همکاری میان موش و آهو (که به شکار موش توسط عقاب منجر میشود)، پیامدهای منفی کاهش «سرمایه اجتماعی بومزیستی» را برجسته میکند. این مفهوم، به معنای تضعیف شبکههای حمایتی و همکاری در اکوسیستم است. در مقابل، کنش مسئولانه انسانی، مانند آزادسازی آهو توسط مرد نیکوکار، توانایی فرهنگ و عاملیت انسانی را برای تغییر مسیر روایت از سمت تخریب و نابودی به سمت نجات و احیا نشان میدهد.<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: روایت «آهو و موش و عقاب» نمونهای برجسته از همنشینی و درهمتنیدگی سطوح زیستشناختی، فرهنگی و اخلاقی است که بهصورت همزمان در شکلگیری معنا و پیام روایت نقش ایفا میکنند. رمزگان بومزیستی موجود در متن، علاوه بر بازتاب روابط اکولوژیک واقعی، به عنوان سازوکاری قدرتمند برای انتقال اخلاق جمعی، تقویت مسئولیتپذیری زیستمحیطی و آموزش همزیستی مسالمتآمیز بین انسان و طبیعت عمل میکنند. خوانشی نشانهمعناشناختی از این روایت، قابلیت تبدیل شدن به الگویی بومی و فرهنگی را دارد که میتواند در سیاستگذاریهای محیط زیستی، طراحی برنامههای آموزشی بوممحور و تولید محتوای فرهنگی برای رسانههای نوین مورد بهرهبرداری قرار گیرد. https://ijar.ut.ac.ir/article_104683_488aadb02b6d9b9675d1a4e1192e8906.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220From Clinic to Culture: A Critical Analysis of the Formation and Transformation of the Concept of Autism in Medical, Cultural, and Institutional Discourses in Global and Iranian Contextsاز کلینیک تا فرهنگ: تحلیل انتقادی شکلگیری و دگردیسی مفهوم اتیسم در گفتمانهای پزشکی، فرهنگی و نهادی جهان و ایران8910610332110.22059/ijar.2025.395777.459920FAزهرهمرادیاستادیار گروه صنایع دستی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران0000-0003-1420-0102Journal Article20250523<strong>Purpose</strong>: This study aims to conduct a critical historical analysis of the concept of autism within the framework of medical anthropology and social sciences, examining its formation, redefinition, and evolution across socio-cultural and institutional contexts. The research seeks to address two key questions: 1) How has the historical process of autism’s social construction unfolded globally and in Iran? 2) In what ways have social processes, cultural frameworks, institutional structures, and power discourses contributed to shaping autism as either a 'disorder' or a 'difference'? Moving beyond dominant pathological approaches, this paper endeavors to uncover the tensions between scientific and social discourses in defining autism.<br /><strong>Methodology</strong>: This study was conducted within the framework of critical disability studies, employing a qualitative methodology. Data were collected through library research and critical analysis of historical texts, psychiatric documents (such as various editions of the DSM), educational-support policy documents, and social science literature related to autism. By combining documentary methods with critical disability studies approaches, this research examines power relations and dominant discourses in the meaning-making processes surrounding autism. The analysis focuses on three layers: 1) Dominant Discourses: Tracing the evolution of medical definitions from Kanner’s "childhood schizophrenia" to the "autism spectrum" in DSM-5, alongside the role of institutions like the American Psychiatric Association. 2) Institutional Constructs: Examining how educational systems, rehabilitation programs, and legal frameworks shape "normativity" and socially manage autism through diagnostic thresholds, treatment guidelines, and resource allocation policies. 3) Discursive Confrontations: Analyzing social resistance (e.g., the neurodiversity movement) against medicalization and efforts to redefine autism as a form of "neurological diversity."<br /><strong>Findings</strong>: The results are organized into three themes: Autisim historical studies: The conceptualization of autism has shifted significantly over time. Initially framed as a "rare disorder" centered on communication deficits in the 1940s, it expanded into a "spectrum" by the late 20th century, driven by genetic research and advocacy for educational access. This redefinition responded not only to scientific advances but also to institutional demands (e.g., service provision) and evolving social norms (e.g., reframing disability as a social issue). Institutional Matrix: Diagnosis and management of autism are mediated by institutions (medical, educational, insurance) that regulate social identity through mechanisms like diagnostic criteria (e.g., DSM-5’s elimination of Asperger’s syndrome) and resource policies, directly impacting access to support. Paradigmatic Ambiguities: Persistent contradictions—such as blurred boundaries between the "autism spectrum" and "individual differences," tensions between "treatment-focused" and "neurodiversity-affirming" discourses, and debates over biological versus social causality—reveal the concept’s inherently political and discursive nature, rooted in normative frameworks and power relations.<br /><strong>Conclusion</strong>: This study argues that autism is not a fixed biological phenomenon but a dynamic construct shaped at the intersection of scientific discourses, institutional imperatives, and social struggles. The long-standing dominance of medical discourse, by reducing autism to an "individual disorder," has marginalized lived experiences, reinforced stigma, and restricted autistic individuals’ agency in defining their identities. The research advocates for an interdisciplinary shift away from pathological paradigms toward approaches that prioritize three principles: centering self-advocacy narratives, recognizing autism as a form of neuro-cultural diversity, and critiquing institutional mechanisms that reproduce structural inequalities through normative definitions of "normalcy." Such a perspective could reorient mental health policies and disability studies toward social justice.<strong>هدف</strong>: این مطالعه با هدف تحلیل تاریخی- انتقادی مفهوم اتیسم در چارچوب انسانشناسی پزشکی و علوم اجتماعی، به بررسی فرایند شکلگیری، بازتعریف، و تحول این مفهوم در بسترهای فرهنگی-اجتماعی و نهادی میپردازد. پژوهش تلاش میکند به دو پرسش کلیدی پاسخ دهد: 1) فرایند تاریخیِ ساخت اجتماعی اتیسم در جهان و ایران چگونه انجام شده است؟ 2)چگونه فرآیندهای اجتماعی، چارچوبهای فرهنگی، ساختارهای نهادی و گفتمانهای قدرت در شکلدهی به درک اتیسم بهعنوان یک «اختلال» یا «تفاوت» مشارکت داشتهاند؟ این مقاله با عبور از رویکردهای پاتولوژیک غالب، در پی آشکارسازی تقابل گفتمانهای علمی و اجتماعی در تعریف اتیسم است.<br /><strong>روششناسی</strong>: این پژوهش در چارچوب مطالعات انتقادی معلولیت و با روششناسی کیفی انجام شده است. دادهها از طریق روش کتابخانهای و تحلیل انتقادی متون تاریخی، اسناد روانپزشکی (مانند ویرایشهای مختلف دیاسام)، اسناد سیاستگذاریهای آموزشی-حمایتی، و ادبیات علوم اجتماعی مرتبط با اتیسم گردآوری شدند. با ترکیب روشهای اسنادی و مطالعات انتقادی معلولیت، این مطالعه به واکاوی روابط قدرت و گفتمانهای مسلط در ساختمعنا حول اتیسم میپردازد. فرایند تحلیل مبتنی بر شناسایی سه لایه بود: ۱) گفتمانهای مسلط: شامل بررسی سیر تحول تعاریف پزشکی از اتیسم (از «روانگسیختگی کودکی» کانر تا «طیف اتیسم» در دیاسام پنج) و نقش نهادهایی مانند انجمن روانپزشکی آمریکا. ۲) سازههای نهادی: تحلیل تأثیر نظامهای آموزشی، برنامههای توانبخشی، و گفتمانهای حقوقی در تعیین معیارهای «نرمالیتی» و مدیریت اجتماعی اتیسم. ۳) تقابل گفتمانی: واکاوی مقاومتهای اجتماعی (مانند جنبش نوروتیپیکال) در برابر پزشکیسازی اتیسم و تلاش برای بازتعریف آن بهمثابه شکلی از «تنوع عصبی». <br /><strong>یافته</strong><strong></strong><strong>ها</strong>: نتایج مطالعه حاضر در سه بخش: مطالعات تاریخی اتیسم، نقش ماتریکس نهادی و ابهام پارادایمی دسته بندی میشوند. براساس تبار تاریخی اتیسم، مفهوم اتیسم در گذر زمان دستخوش تحولات معناداری شده است. در دهه ۱۹۴۰، این پدیده نخستینبار بهعنوان «اختلالی نادر» با محوریت نقص ارتباطی تعریف شد، اما در دهههای بعد، تحت تأثیر پیشرفتهای ژنتیکی و فشار فزاینده خانوادهها برای دسترسی به خدمات آموزشی و حمایتی، به «طیفی» با درجات شدت متغیر گسترش یافت. این تحول نه صرفاً برپایه یافتههای علمی، بلکه در پاسخ به الزامات نهادی(مانند دسترسی به خدمات آموزشی) و دگرگونی وتغییر هنجارهای اجتماعی (مانند بازتعریف معلولیت بهمثابه مسئلهای اجتماعی) شکل گرفت. از سوی دیگر، نقش ماتریکس نهادی در تشخیص و مدیریت اتیسم در شبکهای از نهادها (پزشکی، آموزشی، بیمهای) مشخص میگردد که از طریق سازوکارهایی تنظیمگرانه مانند «آستانههای تشخیصی»، «دستورالعملهای درمانی»، و «سیاستهای تخصیص منابع»، هویت اجتماعی افراد را شکل میدهند. برای نمونه، تغییر معیارهای دیاسام پنج به حذف سندرم آسپرگر انجامید که پیامدهای مستقیمی بر دسترسی به خدمات حمایتی داشت. بااینحال، علیرغم ادعای عینیتگرایی علمی، تعاریف اتیسم در قرن بیستویکم همچنان با ابهامات پارادایمی روبهروست. تناقضهایی مانند مرزهای مبهم بین «طیف اتیسم» و «تفاوتهای فردی»، تنش بین گفتمان «درمانمحور» و «پذیرش عصبی»، و اختلافنظر بر سر ماهیت زیستشناختی در برابر اجتماعی آن، همگی گویای ماهیت گفتمانی-سیاسی این مفهوم و وابستگی آن به چارچوبهای هنجاری و روابط قدرت در بسترهای نهادی است.<br /><strong>نتیجه</strong><strong></strong><strong>گیری</strong>: این مطالعه استدلال میکند که اتیسم نه یک پدیده ثابت زیستشناختی، بلکه برساختهای پویا است که در تقاطع گفتمانهای علمی، نیازهای نهادی، و مبارزات اجتماعی شکل میگیرد و متحول میشود. سلطه طولانیمدت گفتمان پزشکی، با تقلیل اتیسم به «اختلالی فردی»، نهتنها تجربه زیسته افراد را نادیده گرفته، بلکه با ایجاد انگ اجتماعی، مشارکت آنان در فرایندهای تعریفکننده هویتشان را محدود کرده است. برایناساس، پژوهش حاضر بر ضرورت گذار از پارادایم پاتولوژیک به سمت رویکردی میانرشتهای تأکید دارد که سه مؤلفه را بپذیرد: اولویتدهی به روایتهای خوداظهاری افراد دارای اتیسم، بهرسمیت شناختن اتیسم بهمثابه شکلی از تنوع عصبی-فرهنگی، و نقد سازوکارهای نهادی که از طریق تعریف «نرمال»، نابرابریهای ساختاری را بازتولید میکنند. این چشمانداز میتواند چارچوبهای سیاستگذاری در حوزه سلامت روان و مطالعات معلولیت را به سمت عدالت اجتماعی هدایت کند<strong>.</strong>https://ijar.ut.ac.ir/article_103321_f77e6933fcd36e8df8af982592d59ce7.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220An Anthropological Look at the Representation of Iran in Historical World Cinema (Case Study: The Assassins Seriesنگاهی انسانشناختی به بازنمایی ایران در سینمای تاریخی جهان (مطالعه موردی: سریال حشاشین)10712810390610.22059/ijar.2025.393130.459913FAامیرهاشمی مقدمگروه علوم اجتماعی، دانشکده میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران0000-0003-2007-0455امامعلیشعبانیگروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران0000-0002-0166-5069Journal Article20250409<strong>Purpose</strong>- In the month of Ramadan 2024, a series called "Assassins" was broadcast on Egyptian television, which also found a large audience in other Arab countries and even Iran. It presented a negative image of Hassan Sabah and other Iranians. Therefore, in this study, we aim to examine the reasons for the negative image of Iranians in this series.<br /><strong>Methodology</strong>- To do this, we examined 30 episodes of this series. By analyzing the qualitative content of the scenes and conversations of the series "Assassins", we sought to show what was the atmosphere and background of the expressions used or the images and scenes shown. Therefore, the sequences and scenes from the series "Assassins" that could better demonstrate the claims of this research were selected purposefully and not randomly. Also, part of the method of conducting this research was documentary and library. In fact, first, an attempt was made to examine and measure the accuracy and symbolism of many of the scenes represented in this series by referring to historical sources.<br /><strong>Findings</strong>-The findings show that many of the events and symbols shown in this series do not correspond to historical facts, and negatively represent Iran today. To answer why this is the case, four factors and background were introduced: 1- Although Iran was a Muslim country from the beginning of the Islamic era, it always defined its identity outside the caliphate and the Islamic Ummah. 2- The nationalism that has emerged in the Arab countries in the contemporary era is generally in conflict with the identity and territorial integrity of Iran (for example, in the debate over the name of the Persian Gulf or the Three Islands). 3- Geographically, Iran is strategically isolated and therefore does not have strong friends and allies among its neighbors, especially Sunni Arab countries. 4- The roots of contemporary Egyptian and Arab nationalism must be seen in their past (in accordance with the theory of ethno-symbolism).<br /><strong>Conclusions</strong>-Therefore, the fact that Islamic Iran was outside the caliphate and the Islamic Ummah in the past still influences Arab nationalism today, in order to make Iran its “other” and to represent a negative face of our country in cultural productions such as historical cinema<strong>هدف</strong>: در ماه رمضان سال ۳-۱۴۰۲ سریالی به نام حشاشین از تلویزیون مصر پخش میشد که نه تنها در مصر و دیگر کشورهای عربی، بلکه در ایران نیز مخاطبان زیادی یافت؛ چرا که چهرهای منفی از حسن صباح و دیگر ایرانیان به نمایش گذاشت. بنابراین در این پژوهش بر آنیم تا دلایل بازنمایی چهره منفی ایرانیان در این سریال را بررسی کنیم.<br />روششناسی: برای این کار ۳۰ قسمت این سریال را با روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار دادیم. با تحلیل محتوای کیفی صحنهها و گفتگوهای سریال حشاشین، در پی نشان دادن این بودیم که عبارات بهکار رفته یا تصاویر و صحنههای نمایشدادهشده در چه فضایی بوده و چه پیشزمینهای داشته؟ بنابراین سکانسها و صحنههایی از سریال حشاشین که بهتر میتوانست مدعای این پژوهش را به نمایش بگذارد، بهصورت هدفمند گزینش شده و تصادفی نبوده است. همچنین بخشی از روش انجام این پژوهش نیز اسنادی و کتابخانهای بوده است. در این راه تلاش شده میزان درستی و نادرستی بسیاری از صحنههای بازنماییشده این سریال، با رجوع به منابع تاریخی بررسی و سنجیده شود.<br /><strong>یافتهها</strong>: یافتهها نشان میدهد بسیاری از رویدادها و نمادهایی که در این سریال نمایش داده میشود، با واقعیات تاریخی همخوانی ندارد و به نظر میآید نویسنده و کارگردان مصری به عمد برای بازنمایی منفی از ایران امروز چنین کاری کرده باشد. برای پاسخ به چرایی این امر، چهار عامل و در واقع پیشزمینه معرفی شد: ۱- ایران از ابتدای دوران اسلامی اگرچه کشوری مسلمان بود، اما همیشه هویت خود را بیرون از خلافت و امت اسلامی تعریف میکرد. ۲- ملیگراییای که در دوران معاصر در کشورهای عربی شکل گرفته، عموما در تقابل با هویت و یکپارچگی سرزمینی ایران است. ۳- از نظر فرهنگی، ایران دچار تنهاییای است که باعث شده بنابراین دوست و متحد قویای در میان همسایگان، بهویژه کشورهای عرب سنی ندارد. ۴- ریشههای ملیگرایی معاصر مصری و عربی را باید در گذشتهشان دید (برپایه نظریه نمادگرایی قومی).<br /><strong>نتیجهگیری</strong>: بنابراین بیرون بودن ایران مسلمان از خلافت و امت اسلامی در گذشته، اکنون نیز بر ملیگرایی عربی اثرگذار است تا ایران را «دیگری» خود بسازد و در تولیدات فرهنگی همچون سینمای تاریخی، چهرهای تاریک از کشورمان بازنمایی کند.https://ijar.ut.ac.ir/article_103906_6de3b4af710034bd9fb9434779f051db.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220A Comparative Study on the Visual Expression of the "Evil Eye" Amulet Motifs in the Rugs of Cultural Baluchistanمطالعه ای تطبیقی بر بیان تصویری نگارههای تعویذی «چشم زخم» در قالیچه های بلوچستان فرهنگی12915310390710.22059/ijar.2025.394817.459918FAسامراسلیم پوراستادیار، پژوهشکده هنرهای سنتی. پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران0000-0001-9871-0091Journal Article20250507<strong>Purpose: </strong>The livelihood and health of Baluch tribes in the neighboring countries of Iran and Afghanistan are constantly at risk due to the specific geographical climate (such as drought, water shortage, seasonal winds, etc.) in which they live. Therefore, the Baluch people use protective objects to ward off fear, anxiety, and avoid disasters. Traces of fetishism culture (prayer, armband, eye-evil, smoking, etc) can be seen in the Baluch handwoven in the form of meaningful amulet patterns and symbols. Accordingly, this research is a comparative study on the visual expression of the “evil eye” amulet motifs in the rugs of cultural Baluchistan.
<strong>Methodology:</strong> This study is qualitative and interdisciplinary. The research method employed is a combination of motif description, historical, and symbolic analyses. The samples were selected from the National Carpet Museum of Iran and the private museum of Dr. Seyed Taher Sabahi. Also, the identification of motifs, symbolic and mythical concepts hidden in the rugs, has been carried out based on reliable scientific sources published by researchers in the fields of anthropology, sociology, and carpet studies.
<strong>Findings:</strong> The results show that motifs related to the evil eye frequently appear in both of Iranian and Afghan rugs <em>by</em> six groups: geometric (triangle, square, and rhombus), plant (spand and kharkhesak), animal (snake, tarantula, bird, peacock, ram, and camel), objects (swastika, armband, hook, comb, and earring), human (eye), and cosmic (star) shapes. In both groups of rugs, images of white magic (<em>or</em> enchantment) are used more than black magic (<em>or</em> taboo), which reflects the benevolent nature of the Baluch people. In addition, motifs with a protection concept are often presented in the margins and in the form of small motifs with high repetition. In contrast, motifs related to a superior and extraterrestrial force are depicted in a larger size in the context of the rugs. The findings show that the visual expression of the motifs is related to the ancient historical background of the shahre-e Sukhteh civilization in the Sistan and Baluchistan region.
<strong>Conclusions:</strong> The authenticity of the motifs on the Iranian and Afghan Baluchi rugs has been well preserved. It is due to cultural, geographical, and political commonalities and the tendency for inter-ethnic exchanges. It seems that persistence on repetition of motifs with talismanic and evil eye concepts pursues an extremist sense. This is related to the uniqueness of the geographical climate, the genuine belief in the existence of evil spirits, and the indigenous rituals of the Baluch people (such as refuge, promise, revenge, and Zar). Bringing these beliefs to life behind hand-woven motifs reminds us that the traditional art of rug weaving is a suitable field for cultural and social studies. They are also a treasure of reflection of the beliefs, desires, heart aspirations, and the ecosystem of the weavers of a region<strong>هدف</strong>: معیشت و سلامت عشایر بلوچ در کشورهای همسایه ایران و افغانستان به دلیل اقلیم جغرافیایی خاصی (نظیر: خشکسالی، کم آبی، بادهای فصلی و غیره) که در آن سکنی گزیدهاند، همواره در معرض خطر است. از این رو، باشندگان بلوچ از اشیایی محافظتی برای رفع بیم، ترس و دوری از بلایا استفاده میکنند. ردپای فرهنگ شیء باوری (دعا، بازوبند، چشم نظر و اسپند دودکردن) در دستبافتههای بومی مردمان بلوچ به فرم نقشها و نمادهای تعویذی معنادار مشاهده میشود. بر این اساس، پژوهش پیشرو، مطالعهای تطبیقی بر بیان تصویری نقشمایههای تعویذی چشم زخم در قالیچههای بلوچستان فرهنگی است.
<strong>روش</strong>: این مطالعه از نوع کیفی و میانرشتهای است و شیوۀ پژوهش در آن ترکیبی از توصیف نقوش و تحلیلِ تاریخی و نمادشناسانه است. پیکرههای مطالعاتی از موزه ملی فرش ایران و موزه خصوصی سیدطاهر صباحی انتخاب شدهاند. بازشناسی نقوش، مفاهیم نمادین و اسطورهای نهفته در قالیچهها با تکیه بر منابع معتبر علمی منتشر شده از سوی محققین حوزه انسانشناسی، جامعه شناسی و قالی پژوهی انجام شده است.
<strong>یافتهها:</strong> نتایج این پژوهش نشان میدهد که نقوش مرتبط با مفاهیم چشم زخم در هر دو گروه از قالیچههای ایرانی و افغانستانی در شش قالب هندسی (مثلث، مربع و لوزی)، گیاهی (اسپند و خارخسک)، جانوری (مار، رتیلی، پرنده، طاووس، قوچکی و شتر)، اشیاء (چلیپا، بازوبندی، قلاب، شانه و گوشواره)، انسانی (چشم) و کیهانی (ستاره) به کرات نمود یافتهاند. در این راستا، در هر دو گروه از قالیچهها از نگارههایی با مفهوم جادوی سفید (یا افسون) بیش از جادوی سیاه (یا تابو) استفاده شده که این امر بیانگر خصلت نیکاندیشی مردمان بلوچ است. علاوه بر این، نقشمایههایی که نمادی از حفاظت و صیانت محسوب میشوند، اغلب در حاشیهها و به فرم ریز نقش با تکرار زیاد و در مقابل، نگارههای مرتبط با یک نیروی برتر و فرازمینی با اندازهای بزرگتر در متن قالیچهها ترسیم شدهاند. شواهد نشان میدهند بیان تصویری نگارههای مذکور به پیشینه تاریخی کهن تمدن شهر سوخته در اقلیم سیستان و بلوچستان باز میگردد.
<strong>نتیجه گیری</strong>: نتایج این پژوهش نشان میدهد اصالت نقوش ترسیم شده بر پیکره قالیچههای بلوچ ایرانی و افغانستانی به دلیل اشتراکات فرهنگی، جغرافیایی، سیاسی و تمایل به مراودات درون قومی به خوبی حفظ شده و کمتر دستخوش تغییر شدهاند. این طور به نظر میرسد که ابرام و پافشاری بر تکرار و تعدد نقوش با بنمایههای طلسم گونه و تعویذی چشم زخم از نوعی حس افراطگونه پیروی میکند که ریشه در منحصر به فرد بودن اقلیم جغرافیایی، باور راستین به وجود ارواح خبیثه و آیینهای بومی قوم بلوچ (نظیر: میارجَلّی، کَول، انتقام و زار) دارد. عینیت بخشیدن این باورها در ورای نقوش دستبافتهها بار دیگر یادآور میشود که هنر سنتی قالیبافی از حوزههای مناسب برای مطالعات فرهنگی، اجتماعی و همچنین، گنجینهای از انعکاس باورها، آرزوها، مکنونات قلبی و زیستبوم بافندگان یک اقلیم استhttps://ijar.ut.ac.ir/article_103907_2af3de2ba5e7bf704c754bbbb0192cd5.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220A healer’s rites of passage: An ethnographic study of residency challengesمناسک پاگشایی یک درمانگر: مطالعه مردمنگارانه چالشهای دوران رزیدنتی15417110636010.22059/ijar.2026.406673.459946FAحمیدهشیریاستادیار، گروه مردمشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگا یزد، یزد، ایران0000-0002-5269-3561Journal Article20251120<strong> </strong>
<strong>Purpose- </strong>The residency period is a transitional phase involving full-time education with definite working hours for residents. A critical point to note is that although a minimum number of shifts is specified for each resident, no maximum limit is defined for these shifts or for the resident's active presence in the hospital. Consequently, this period is regarded as a demanding stage characterized not only by psychological pressure and a heavy burden of responsibility, but also by numerous challenges that can negatively impact professional identity as well as the physical and mental health of the medical students. The present study aims to investigate the challenges and experiences of residents during their occupational transition in teaching hospitals.
<strong>Methodology- </strong>This research was conducted using an ethnographic approach. Data were collected through direct observation, participant observation, and deep, informal conversations in two teaching hospitals located in different districts in the city of Yazd during the years 2024-2025. Available sampling was employed in this study, and data collection continued until data saturation was reached. Subsequently, general narratives regarding the challenges residents encounter in their daily lives were presented using James Spradley’s method. These were analyzed based on the three-stage approach of domain, taxonomic, and component analysis to reveal the hidden semantic layers of the phenomenon. To ensure the trustworthiness of the research findings, strategies such as long-term and repetitive engagement in the field, data collection through interviews and observations, as well as the designation of interview questions and extraction of codes during the progress of the work were utilized. Finally, Van Gennep and Turner’s theory of rites of passage was employed to analyze the findings.
<strong>Findings- </strong>Based on narratives emerging from the residency experience, five domains were identified with themes such as experiencing recurrent sleeplessness, limitations in food access, coping with patient mortality, the lengthy path to becoming a physician, the high volume of academic tasks coupled with continuous assessment, and carrying heavy responsibilities in the hospital. In the taxonomic analysis, the identified domains and created themes were systematically arranged based on their semantic relationships, resulting in codes such as coping with academic burnout, role strain, suffering without lamentation, lack of nutritional and sleep hygiene, and the endless cycle of assessment and learning. Finally, in the component analysis stage, all identified domains and taxonomies were placed under the cultural sub-theme of the rites of passage of a healer.
<strong>Conclusion- </strong>Residents experience numerous difficulties throughout the residency period. These issues affect both the professional and personal performance of residents. While some of these difficulties, such as coping with patient death, the high volume of academic tasks, and the long years of study, are inseparable parts of the medical profession and responsibility, others are not considered intrinsic to the state of being a resident. These challenges require structural reforms in the medical education system to ensure that educational quality is maintained while establishing a work-life balance for residents<strong>هدف</strong>: دوران گذار رزیدنتی و تحصیل در این مقطع تحصیلی به صورت تمام وقت است و ساعات کاری مشخصی در این مسیر برای رزیدنتها تعیین شده است. نکته حائز توجه این امر است که با وجود مشخص بودن حداقل کشیکهای هر رزیدنت، هیچ حداکثری برای این کشیکها و حضور فعال رزیدنت در بیمارستان تعریف نشده است. ازاینرو این دوران به عنوان مرحلهای دشوار نه تنها با فشار روانی و بار سنگین مسئولیت همراه است، بلکه رزیدنت را با چالشهای زیادی روبهرو میسازد که میتواند بر هویت حرفهای وی و سلامت جسمانی و روانی دانشجویان پزشکی اثر منفی بر جای گذارد. ازاینرو مطالعه حاضر به واکاوی چالشها و تجربیات رزیدنتها در دوران گذار شغلی در بیمارستانهای آموزشی میپردازد.
<strong>روش</strong><strong></strong><strong>شناسی</strong>: این تحقیق به روشی مردمنگارانه انجام گرفت و دادهها از طریق مشاهده مستقیم، مشاهده همراه با مشارکت و گفتگو عمیق و غیررسمی در دو بیمارستان آموزشی واقع در مناطق مختلف شهر یزد در طول سالهای 1404-1403 گردآوری شد. در این مطالعه از روش نمونهگیری در دسترس استفاده گردید و جمعآوری دادهها تا رسیدن به اشباع داده ادامه یافت. در ادامه روایتهای کلی از چالشهای موجود که رزیدنتها در زیست روزمره خویش با آن روبهرو هستند با استفاده از روش جیمز اسپردلی ارائه گردید و براساس رویکرد سه مرحلهایِ تحلیل قلمرویی، گونهای و مؤلفهای تحلیل شد تا لایههای معنایی پنهان این پدیده آشکار شود. برای قابلیت اعتماد یافتههای پژوهش نیز از استراتژی مشارکت بلند مدت و تکراری در میدان، جمعآوری اطلاعات از طریق مصاحبه و مشاهده و طراحی سوالات مصاحبه و استخراج کدها در جریان پیشرفت کار، استفاده شده است. در نهایت به منظور تحلیل یافتهها، نظریه مناسک پاگشایی یا گذار جنپ و ترنر استفاده گردید.
<strong>یافتهها</strong>: براساس روایتهای برآمده از دوران رزیدنت بودگی؛ پنج قلمرو با مضامینی نظیر تجربه بیخوابیهای مکرر، محدودیتهای دسترسی به غذا، کنار آمدن با مرگ بیماران، مسیر طولانی پزشک شدن، حجم بالای مطالب درسی به همراه ارزیابی مستمر و به دوش کشیدن مسئولیتهای سنگین در بیمارستان استخراج شد. در تحلیل گونهشناسی، قلروهای شناسایی شده و مضامین خلق شده براساس رابطه معنایی که با یکدیگر دارند به شیوه نظاممند مرتب شدند و کدهایی چون؛ کنار آمدن با فرسایش تحصیلی، تنش نقشی، رنجِ بدون شیون، فقدان بهداشت تغذیه و خواب و چرخۀ بیپایان ارزیابی و یادگیری خلق گردید. در نهایت در مرحله مولفهای تمام قلمروها و گونههای شناسایی شده، زیر مضمون فرهنگیِ مناسک پاگشایی یک درمانگر قرار گرفتند.
<strong>نتیجهگیری</strong>: رزیدنتها در طول دوران رزیدنتی دشواریهای زیادی را تجربه میکنند. این موارد عملکرد حرفهای و شخصی رزیدنتها را متأثر میسازد. برخی از این دشواریها نظیر کنار آمدن با مرگ بیمار، حجم بالای مطالب درسی و سالهای طولانی تحصیل جز جداییناپذیر حرفه و مسئولیت پزشکی است. اما بخشی از این چالشها جز ذاتی دوران رزیدنتبودگی تلقی نمیشوند و نیازمند انجام اصلاحات ساختاری در نظام آموزش پزشکی هستند که هم کیفیت آموزشی حفظ گردد و هم بین کار و زندگی رزیدنت تعادل برقرار شود. https://ijar.ut.ac.ir/article_106360_7b70922c241d472a0c2124a71b2d36cc.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220A netnography of actions of women and girls within Ramadan War on virtual networksمردم نگاری شبکهای کنشهای زنان و دختران دانشگاهی در بحبوحه جنگ رمضان در فضای مجازی17218910727110.22059/ijar.2026.412365.459965FAلیلانصرالهی وسطیاستادیار گروه علوم اجتماعی -جامعه شناسی، دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران0000-0001-7586-1663Journal Article20260326Purpose-The rapid expansion of social networks in recent years has transformed cyberspace into one of the most significant arenas for shaping social responses during crises. During conflicts and wars, social media users not only reflect events but also express their emotions, attitudes, and actions in this space. Among these users, female university students represent a particularly active group, playing a significant role in content production and dissemination. The main objective of this study is to conduct an ethnographic investigation of the actions of female university students in cyberspace during the Ramadan War and to analyze their motivations and behaviors in content creation and participation on social media.<br /><br />Methodology- This study employed a qualitative approach based on network ethnography (Netnography). Data were collected through semi-structured online interviews with 20 female university students active on social media. Participants were selected using purposeful sampling to capture diverse experiences of online engagement during a crisis. The data coding process was carried out at three levels: sub-subcategories, subcategories, and main categories.<br /><br />Findings: The results indicate that female university students’ participation in cyberspace during the Ramadan War can be analyzed along two dimensions: motivations and online actions. In terms of motivation, three main categories were identified: awareness-raising and information-sharing, empathy and social responsibility, and identity-based and civic engagement motives. Regarding online actions, three primary patterns emerged: communication and information-sharing actions, supportive and solidarity-based actions, and protest and advocacy-oriented actions. These behaviors manifested through activities such as sharing and reposting information, participating in online campaigns, expressing empathy toward victims, and raising social demands on digital platforms.<br /><br />Conclusion: The findings demonstrate that during crises, cyberspace can serve as a platform for expressing collective emotions, fostering social solidarity, and enabling digital civic engagement. Female university students, through their social media participation, not only convey their emotional responses to wartime events but also play a role in meaning-making and shaping public discourse in digital spaces. The study further suggests that motivations, emotions, and actions of female university students in cyberspace operate as an interconnected process, where cognitive and social motivations give rise to collective emotions, which in turn drive communicative and social actions online. Therefore, attention to the role of these users, particularly female university students, can enhance our understanding of the dynamics of social interaction in cyberspace during wartimeهدف-گسترش شبکههای اجتماعی در سالهای اخیر موجب شده است که فضای مجازی به یکی از مهمترین عرصههای شکلگیری واکنشهای اجتماعی در شرایط بحران تبدیل شود. در زمان بروز منازعات و جنگها، کاربران شبکههای اجتماعی نه تنها به بازتاب رویدادها میپردازند، بلکه احساسات، نگرشها و کنشهای خود را نیز در این فضا بیان میکنند. در این میان، زنان و دختران دانشگاهی به عنوان یکی از گروههای فعال در فضای سایبری نقش قابل توجهی در تولید و انتشار محتوا دارند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی مردمنگارانه کنشهای زنان و دختران دانشگاهی در فضای مجازی در جریان جنگ رمضان و تحلیل انگیزهها و کنشهای آنان در فرآیند تولید محتوا و مشارکت در شبکههای اجتماعی است.<br /><br />روششناسی- این پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر مردمنگاری شبکهای انجام شد. دادههای پژوهش از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته آنلاین با 20 نفر از زنان و دختران دانشگاهی فعال در شبکههای اجتماعی گردآوری شده است. مشارکتکنندگان با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند تا تجربههای متنوعی از مشارکت در فضای سایبری در شرایط بحران را ارائه دهند. فرایند کدگذاری دادهها در سه سطح خردهمقولهها، زیرمقولهها و مقولههای اصلی انجام شد.<br /><br />یافتهها-نتایج پژوهش نشان میدهد که مشارکت زنان و دختران دانشگاهی در فضای مجازی در جریان جنگ رمضان را میتوان در دو بعد انگیزهها و کنشهای آنلاین تحلیل کرد. در بعد انگیزشی، سه مقوله اصلی شامل انگیزههای آگاهیبخشی و اطلاعرسانی، انگیزههای همدلی و مسئولیت اجتماعی، و انگیزههای هویتی و کنشگری اجتماعی شناسایی شد. همچنین در بعد کنشی، سه الگوی اصلی کنش شامل کنشهای ارتباطی و اطلاعرسانی، کنشهای حمایتی و همبستگی اجتماعی، و کنشهای اعتراضی و مطالبهگرانه مشاهده شد. این کنشها در قالب فعالیتهایی مانند انتشار و بازنشر اطلاعات، مشارکت در کمپینهای آنلاین، بیان همدردی با قربانیان و طرح مطالبات اجتماعی در فضای مجازی بروز یافته است.<br /><br />نتیجهگیری- یافتههای این پژوهش نشان میدهد که فضای مجازی در شرایط بحران میتواند به عرصهای برای بیان احساسات جمعی، شکلگیری همبستگی اجتماعی و کنشگری مدنی دیجیتال تبدیل شود. زنان و دختران دانشگاهی از طریق مشارکت در شبکههای اجتماعی نه تنها احساسات خود را نسبت به رویدادهای جنگ بیان میکنند، بلکه در فرآیند تولید معنا و شکلدهی به گفتوگوهای عمومی در فضای دیجیتال نیز نقش دارند. این نتایج همچنین نشان میدهد که انگیزهها، احساسات و کنشهای کاربران زن و دختر دانشگاهی در فضای مجازی به صورت یک فرایند بههمپیوسته عمل میکنند؛ بهگونهای که انگیزههای شناختی و اجتماعی زمینه بروز احساسات جمعی را فراهم میکند و این احساسات در نهایت به شکلگیری کنشهای ارتباطی و اجتماعی در فضای سایبری منجر میشود. بنابراین توجه به نقش کاربران، بهویژه زنان و دختران دانشگاهی، در تحلیل تعاملات اجتماعی در فضای مجازی میتواند به درک بهتر پویاییهای ارتباطی جامعه در شرایط جنگ کمک کند<br /><br /><br />https://ijar.ut.ac.ir/article_107271_0a52b1087d2d40e0a658c1fa8f7f8fba.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220Symbolic and Magical Functions of Bone as a Carrier of Death and Rebirth in Iranian Mythsتحلیل کارکرد نمادین و جادویی استخوان بهمثابۀ حامل نیروی مرگ و باززایی در اساطیر ایران19020410669610.22059/ijar.2026.407180.459954FAسامطاهری طاریدانشجوی کارشناسی رشتۀ بازیگری، گروه هنرهای نمایشی، دانشکدۀ هنر و معماری صبا، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.0009-0006-6556-2938حمیدرضاخوارزمیدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.0000-0002-4546-4429Journal Article20251214<strong>Purpose</strong>- The main objective of this research is to analyze the role of bones as symbolic and magical elements in Iran mythology and to examine their function as weapons, deathmeans dealing instruments, and life, giving tools. This study seeks to demonstrate, by drawing on diverse narratives from Iranian cultures, rituals, and mythology and comparing them with those of other nations, how bones, as the most durable part of the body and the carrier of the essence of death, have become tools for killing, transferring power, protection, summoning, and even regeneration in the mythical imagination of mankind. Furthermore, the aim of the research is to clarify why, in many mythologies, bones embody a duality of death and birth; that is, how an instrument remaining from a dead body can pave the way for the creation of the world, the generation of new beings, or the strengthening of a hero's power. Finally, through a comparative analysis of mythological examples, the present study endeavors to demonstrate the special place of bones in the cycle of birth, death, and regeneration, and to present a pattern of intercultural common beliefs concerning the power inherent in bones.
<strong>Methodology-</strong> This research has been conducted analytically with a comparative approach, examining narratives from mythologies in which death and birth via bones play a prominent role. The main focus is on Iranian examples.
<strong>Findings-</strong> The findings of this research indicate that bones in the mythologies of various cultures are a symbolic and magical element situated on the boundary between death and life. Examining the narratives revealed that bones, as the most durable part of the body, are considered to be carriers of the force of death, and this very characteristic has led to their use as death, dealing instruments in magic based on similarity, contagion, and diffusion. The findings also show that bones have a dual role in many mythologies: on one hand, they are a deadly weapon and a means of transferring supernatural power, such as the jawbone of the fish in the battle of Darab. On the other hand, they are a life giving substance that can play a role in the creation of the world or rebirth, such as the ossuary, Keyumars or in role of needle.<br /><strong>Conclusion</strong>s- The results of the research indicate that bones in the role of a weapon embody the use of death to overcome death; meaning the stored force of death within the bone is transferred to the enemy. The functions of bones in mythology, creating death, protection, regeneration, and mediation. are common patterns across different cultures, and bones represent one of the most universal symbols in the mythological understanding of death, power, and the cycle of birth, death, and rebirth.<strong>هدف- </strong>هدف اصلی این پژوهش، واکاویِ نقشِ استخوان بهمنزلۀ عناصرِ نمادین و جادویی در اساطیرِ ایران و تحلیلِ کارکرد آن، در مقامِ سلاح، ابزارِ مرگآفرین و زندگیبخش است. این تحقیق میکوشد با اتکا بر روایتهای متنوع از فرهنگها، آیینها و اساطیرِ ایران و تطبیق آنها با ملل مختلف، نشان دهد که چگونه استخوان، بهعنوانِ پایدارترین بخشِ بدن و حامل جوهر مرگ؛ در تخیل اسطورهای بشر، به ابزاری برای قتل، انتقال نیرو، حفاظت، احضار و حتی باززایی تبدیل شده است. پژوهش همچنین به دنبال تبیین این نکته است که استفاده از استخوان بهعنوان سلاح، نه صرفاً عملی فیزیکی، بلکه بازتاب نوعی منطقِ جادویی، کیهانشناختی و آیینی است؛ منطقی که مرگ را نیرویی قابل هدایت و قابل بهرهبرداری میداند. افزون بر این، هدف پژوهش روشن ساختن این نکته است که چرا استخوان در بسیاری از اساطیر، دوگانهای از مرگ و تولد را تجسم میبخشد؛ یعنی چگونه ابزاری که از بدنِ مرده، باقی میماند، میتواند زمینهساز پیدایش جهان، خلق موجودات تازه، یا تقویت نیروی قهرمان شود. درنهایت، پژوهش حاضر میکوشد با تحلیل تطبیقی نمونههای اساطیری، جایگاه ویژهی استخوان را در چرخه تولد، مرگ، باززایی نشان داده و الگویی از باورهای مشترک میانفرهنگی، دربارۀ قدرت نهفته در استخوان ارائه دهد.
<strong>روششناسی- </strong>این پژوهش بهصورت تحلیلیانجام شده و روایتهایی از اساطیر ایرانی را بررسی میکند که در آنها، سلاح، ابزار و مرگ و تولد به وسیلۀ استخوان، نقش برجستهای دارند. برای درک بهتر، مواردی از اساطیر جهان نیز ذکر شده. از این جهت، جهانی بودن نقش استخوان در اساطیر، ملموستر میشود؛ بنابراین، این مقاله علاوه بر تحلیل، به تطبیق نقش استخوان نیز پرداخته است.
<strong>یافتهها- </strong>یافتههای این پژوهش نشان میدهد که استخوان در اساطیر فرهنگهای مختلف، عنصری نمادین و جادویی است که در مرز میان مرگ و زندگی قرار دارد. بررسی روایتها؛ آشکار ساخت که استخوان بهعنوان پایدارترین بخش بدن، حامل نیروی مرگ دانسته میشود و همین ویژگی سبب شده که در جادوهای شباهت، سرایت و انتشار، بهعنوان ابزار مرگآفرین بهکار رود. یافتهها همچنین نشان میدهد که استخوان در بسیاری از اساطیر، نقشی دوگانه دارد: از یک سو سلاحی مرگزا و وسیلۀ انتقال قدرتِ فراطبیعی است، مانند آروارۀ ماهی در نبردِ داراب. از سوی دیگر، مادهای حیاتبخش است که میتواند در آفرینشِ جهان یا زایشِ دوباره، نقش داشته باشد، مانند استودان، کیومرث یا در نقش سوزن.
<strong>نتیجه- </strong>نتایج پژوهش، بیانگر آن است که استخوان در نقش سلاح، تجسم استفاده از مرگ برای غلبه بر مرگ است؛ یعنی نیروی مرگِ ذخیرهشده در استخوان، به دشمن منتقل میشود. همچنین در عمق مرگِ درونیِ استخوان، حیات و زندگی نیز در آن وجود دارد؛ به شکلی که مرگ و زندگی، جداناپذیر هستند و پیوندی عمیق میان آنها است. کارکردهای استخوان در اساطیر، مرگآفرینی، محافظت، باززایی و واسطهگری؛ الگوهایی مشترک، میان فرهنگهای مختلفاند و استخوان یکی از جهانشمولترین نمادها در درک اساطیریِ مرگ، قدرت و چرخۀ تولد، مرگ، تولد دوباره استhttps://ijar.ut.ac.ir/article_106696_8afc49cdf45c74ef46d1651ca071a1a3.pdfدانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهرانپژوهشهای انسانشناسی ایران2251-819315220260220Reinterpreting the beautiful and sublime in Bakhtiari songs based on Edmund Burke's theory (Case study of Masoud Bakhtiari's works)بازخوانی امر زیبا و امر والا در ترانههای بختیاری بر اساس نظریة ادموند برک (مطالعة موردی آثار مسعود بختیاری)17218910680810.22059/ijar.2026.407474.459951FAمنصورکلاه کجدانشیار گروه گرافیک دانشکده هنر دانشگاه شهید چمران اهواز0000-0001-8426-0317نداحسینی زادهفارغ التحصیل کارشناسی ارشد دانشکده هنر دانشگاه شهید چمران اهوازJournal Article20251202<strong>Purpose</strong>- Iranian Bakhtiari folk songs play a vital role in preserving cultural identity and strengthening social cohesion among the people of this tribe. The present study aims to explore the manifestations of the sublime and the beautiful in Bakhtiari songs and is based on Edmund Burke's (1757/2008) aesthetic theory. Focusing on the works of Masoud Bakhtiari (Bahman Alaeddin) as one of the most prominent figures of Bakhtiari folk music, this study seeks to answer the fundamental question of how Bakhtiari songs are represented in the cultural and linguistic context of this tribe and what is the relationship between this representation and the lived experience of the tribal society as well as the fundamental concepts of Burke's aesthetics?<br /><strong>Methodology</strong>- This study, with a qualitative approach and content analysis, analyzed 15 songs from Masoud Bakhtiari's albums based on Burke's theory components that define the sublime with elements such as pleasurable fear, ambiguity, grandeur, power, and infinity; And the beautiful is formulated with the characteristics of tenderness, proportion, elegance and coherence; it has been written. The method of selecting the songs was based on the criteria of popularity, thematic richness and their lasting presence in the collective memory of the people of the Bakhtiari community as well as the field observations of the authors.<br /><strong>Findings</strong>- The research conducted showed that in Bakhtiari songs, through the connection with the mountainous geography of the Zagros and the nomadic culture, the sublime experience is recreated mainly in the form of themes of death, separation, the grandeur of the mountains and the glory of tribal love, and in contrast, the manifestations of the beautiful have found meaning in describing the delicate nature, the earthly beloved, romantic rituals and the subtleties of everyday life. This reveals a complex dialectic that exists in these songs between sublimity and suffering and beauty and love; A dialectic that not only reflects the dualistic structure of the culture of these people as part of Iranian culture, but also creates a unique aesthetic experience in which pleasure is born from suffering, and sublimity from the text of beauty.<br /><strong>Conclusions</strong>- The results of this study, while validating the application of Edmund Burke's theory in the context of Iranian culture, show that Bakhtiari songs go beyond local expression and, through a dynamic interaction of the sublime and the beautiful, show that Iranian local songs have the capacity to be considered as multilayered and universal texts in interdisciplinary studies of aesthetics, cultural anthropology, and comparative literature<strong>هدف-</strong> ترانههای عامیانة بختیاری ایران ، نقشی حیاتی در حفظ هویت فرهنگی و تقویت انسجام اجتماعی در میان مردمان این قوم دارند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جلوههای امر والا و امر زیبا در ترانههای بختیاری و بر اساس نظریة زیباییشناسی ادموند برک (۱۷۵۷/2008) انجام شده است. این مطالعه با تمرکز بر آثار مسعود بختیاری (بهمن علاءالدین) به عنوان یکی از برجستهترین چهرههای موسیقی محلی بختیاری، در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که ترانههای بختیاری در بستر فرهنگی و زبانی این قوم چگونه بازنمایی شده و این بازنمایی چه نسبتی با تجربة زیسته جامعة ایلی و نیز مفاهیم بنیادین زیباییشناسی برک دارد؟<br /><strong>روششناسی-</strong> این پژوهش با رویکردی کیفی و به شیوة تحلیل محتوای، ۱۵ ترانه از آلبومهای مسعود بختیاری بر اساس مؤلفههای نظریه برک که امر والا را با عناصری چون، ترس لذتبخش، ابهام، عظمت، قدرت و نامتناهیبودن؛ و امر زیبا با ویژگیهای لطافت، تناسب، ظرافت و انسجام صورتبندی کرده؛ نگارش شده است. نحوة انتخاب ترانهها بر مبنای معیار محبوبیت، غنای موضوعی و حضور پایدار آنها در حافظه جمعی مردمان جامعة بختیاری و نیز مشاهدات میدانی نگارندگان بوده است.<br /><strong>یافتهها- </strong>پژوهش انجام شده نشان داد که در ترانههای بختیاری از رهگذر پیوند با جغرافیای کوهستانی زاگرس و فرهنگ کوچنشینی، تجربة والا عمدتاً در قالب مضامین مرگ، جدایی، عظمت کوهستان و شکوه عشق ایلی باز آفرینی شده و در مقابل، جلوههای امر زیبا در توصیف طبیعت لطیف، معشوق زمینی، آیینهای عاشقانه و ظرایف زندگی روزمره معنا پیداکرده است. این موضوع دیالکتیک پیچیدهای را آشکار میکند که در این ترانهها میان والایی و رنج و زیبایی و عشق وجود دارد؛ دیالکتیکی که نه تنها بازتاب ساختار دوگانهانگاری فرهنگ این مردم به عنوان بخشی از فرهنگ ایرانی است، بلکه تجربة زیباییشناختی منحصربهفردی را ایجاد میکند که در آن لذت از دل رنج، و والایی از متن زیبایی زاده میشود.<br /><strong>نتیجهگیری- </strong>نتایج این مطالعه ضمن اعتبارسنجی کاربست نظریة ادموند برک در بستر فرهنگ ایرانی، نشان میدهد که ترانههای بختیاری از بیانی محلی فراتر رفته و از طریق یک تعامل پویا از امر والا و امر زیبا نشان میدهند که ترانههای محلی ایران ظرفیت آن را دارند که در مطالعات میانرشتهای زیباییشناسی، انسانشناسی فرهنگی و ادبیات تطبیقی به مثابة متونی چندلایه و جهانشمول مورد توجه قرار گیرندhttps://ijar.ut.ac.ir/article_106808_0ad03f9f3b04ab3beb321b69d179b969.pdf