Hunger in the Mirror of Azerbaijani Culture: A Sociological Representation of "Aj"(Hunger) and "Ajliq" (Famine) in Azerbaijani Proverbs

Document Type : Research Paper

Authors

1 Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences University of Tabriz, Iran

2 MSc. Student, Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences University of Tabriz, Iran.

3 Ph.D. Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences University of Tabriz, Iran

10.22059/ijar.2025.392842.459912

Abstract

Purpose- Proverbs as the Representation of the Essence of Lived Experience in a Social and Cultural Context. This study, aiming to achieve a sociological understanding of the concepts of “Aj” (hunger) and “Ajliq” (famine) in Azerbaijani proverbs, examines the cultural and social representations of these concepts in the context of the language and folklore of Azerbaijan.
Methodology- The study utilizes an inductive qualitative content analysis approach on three Azerbaijani texts relevant to the topic, drawing on cultural and literary sociology theories such as those by Lucien Goldmann, Stuart Hall, Pierre Bourdieu, and Robert K. Merton, as well as perspectives on hunger, social exclusion, and specifically Maslow’s hierarchy of needs. Initially, proverbs related to “Aj” and “Ajliq” were extracted from sources, and after semantic and lexical reviews, 45 proverbs were selected for analysis.
Finding- Repeated coding of the data led to the identification of eight main categories and nineteen subcategories. These categories are: “Ajliq: A Mirror of Mental Distress,” which includes risk-taking tendencies, obsessive concern with food, danger, and replacing reality with delusion; “Ajliq: Solitary Confinement,” which reflects isolation, structural inequality, and subjugation; “Ajliq: The Scourge of Life,” encompassing sleeplessness and bodily weakness; “Individual Independence,” emphasizing the value of human dignity; “Ajliq: The Breach of Morality and Ethics,” which refers to moral and religious decline; “Ajliq: The Chain Ring of Poverty,” illustrating the continuity of poverty and its connectedness; “Ajliq: The Fountain of Foolishness,” which points to lack of foresight, scarcity of resources, and unwillingness to work; and finally, “A Passage to Liberation or Death,” which reflects death and attempts to escape this condition. All categories were interpreted and analyzed using relevant sociological theories. This study demonstrates that the causes of “Ajliq” in Azerbaijani proverbs include the absence of future planning, resource shortages, and lack of work, resulting in psychological-cognitive consequences (risk-taking tendencies, obsessive focus on food, danger, replacing reality with delusion, and isolation), social consequences (structural inequality and subjugation), spiritual consequences (moral and religious decline), and physical consequences (sleeplessness and bodily weakness). In exploring linguistic and symbolic patterns tied to “Aj” and “Ajliq,” it was found that these concepts are often used in association with animal names such as wolf (qurd), dog (köpək), chicken (toyuq), lion (aslan), donkey (eşşək), horse (at), and bear (ayı), each holding distinct symbolic meanings in Azerbaijani culture. Additionally, attention was paid to the contrasting duality of “Ajliq-Toxluq” (hunger-satiety).
Conclusions- The findings of the study show that Azerbaijani proverbs reflect the dialectic between social texts and the lived experience of a collective and that their sociological representations can play an effective role in shaping regional cultural and social policies. In other words, Azerbaijani proverbs not only convey lived knowledge but also serve as cultural documents that reflect the views and values of society regarding hunger and poverty, offering insights into better understanding these phenomena and providing appropriate solutions to address them.

Keywords

Main Subjects

References

آقایی، مجید، ملا نوروزی، کیوان(۱۳۹۷). تحلیل جرم شناختی تئوری ناکامی- پرخاشگری در خشونت تماشگران فوتبال، مطالعات روان شناسی ورزشی، شماره ۲۶، زمستان، ۱۶۶-۱۵۱.
تامپسون، کنت(۱۳۹۸)، نقل و قول‌های کلیدی در جامعه‌شناسی، ترجمه نیره توکلی، نشر ثالث، چاپ دوم، تهران.
ترابی، عاطفه، و حسینی کازرونی، سیداحمد. (۱۳۹۲). بررسی ضرب المثل های عربی خوزستان. تحقیقات تعلیمی و غنایی زبان و ادب فارسی، -(۱۷)، ۴۹-۷۲.
حیدری, آرش و سرحدی, سجاد. (۱۳۹۱). دوگانه فرد/جامعه در اندیشه دورکیم: فردگرایی اخلاقی. مجله جامعه شناسی ایران, ۱۴(۳), ۹۰-۱۱۵.
دهخدا، علی‌اکبر.(۱۳۷۷)، فرهنگ دهخدا، جلد سیزدهم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
ذوالفقاری، حسن. (۱۳۸۷). تفاوت کنایه با ضرب المثل. پژوهش زبان و ادبیات فارسی، -(۱۰)،۱۳۳-۱۰۹.
رفیع‌پور، فرامز(۱۳۹۴)، تکنیک‌های خاص تحقیق در علوم اجتماعی، شرکت سهامی انتشار، تهران.
ریتزر، جورج. (۱۳۹۸)، نظریه جامعه‌شناسی، ترجمه هوشنگ نایبی، نشر نی، چاپ ششم، تهران.
زارع، میثم؛ صفری، جهانگیر(۱۳۹۲)، «بررسی داستان اجاره خانه اثر بزرگ علوی بر اساس نظریه جامعه‌شناسی محتوا»، فصلنامه تخصصی مطالعات داستانی، سال اول، شماره چهارم، تابستان.
زکی، عبدالله. (۱۴۰۲). فرهنگ به مثابه‌ی نظام بازنمایی واقعیت. دوفصلنامه علمی - تخصصی پرتو خرد، ۱۴(۲۶)، ۱۱۳-۱۳۴.
سلطانی، محمدرضا، و ازگلی، محمد، و آحدنیا آلاشتی، سیامک. (۱۳۹۴)، درآمدی بر نقد نظریه سلسه مراتب‌ مازلو، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی سال پنجم، شماره۱ (شماره پیاپی ۱۷)، بهار، ۱۴۵-۱۷۲.
صدرالحفاظی, سید علی و ریخته گران, محمدرضا . (۱۳۹۷). دلوز: ماشین میل و ترکیب‌های آن. فلسفه، ۱۶(۱)، ۹۷-۱۱۵.
عباس‌زاده، محمد،(۱۳۹۱)، تاملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی، فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست و سوم، شماره پیاپی ( 45 )، شماره اول، ۳۴-۱۹.
فرهمند، برات. (۱۳۸۲)، آتالار سوزی، انتشارات پازینه، تهران.
قدس، یعقوب. (۱۳۵۹)، آتالار سوزو، انتشارات نوید، چاپ اول، تهران.
کاشغری، محمود. (۱۳۸۳)، دیوان‌اللغات‌الترک، ترجمه حسین محمدزاده صدیق، نشر اختر، تبریز.
کاظمی، ع.، و حاج محمد حسینی، م. (۱۳۹۲). بازنمایی مطالعات بازنمایی در ایران. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ۹(۳۲)، ۱۴۲-۱۲۰.
کامیابی مسک، احمد، دائمی، فائزه(۱۳۹۸). بررسی جامعه شناسانه ی نمایشنامه چهارصندوق اثر بهرام بیضایی با تکیه بر آرای لوسین گلدمن، نشریه هنرهای زیبا، هنرهای نمایشی و موسیقی، دوره ی ۲۴، شماره ۱، بهار ، ۷۸-۶۹.
کرم‌اللهی، نعمت‌الله، و دهقانی، روح‌الله. (۱۳۹۳)، روششناسی بنیادین نظریه فرهنگی استوارت هال با رویکرد انتقادی، فصلنامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی، شماره سوم: ۱۵۵-۱۲۹.
کورز، لوئیس.(۱۳۹۷)، زندگی و اندیشه بزرگان جامعه شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، نشر علمی، چاپ هفتم، تهران.
گرنفل، مایکل. (۱۳۹۳)، مفاهیم کلیدی پیر بوردیو، ترجمه محمدمهدی لبیبی و محمد عبداللهی، نشر نقد افکار، تهران.
گلچین مسعود، قلی پور سیاوش، قادری صلاح الدین، حیدری علی حیدر. بازنمایی خشونت در مَثَل های لکی مسائل اجتماعی ایران ۱۴۰۱; ۱۳ (۱) :۲۴۸-۲۲۹.
محبوبی آرانی، حمیدرضا، و جمالی، عباس. (۱۳۹۹). آگامبن و فوکو: حاکمیت یا قدرت؟. شناخت (پژوهشنامه علوم انسانی)، ۱۳(۸۲/۱ )، ۱۹۵-۲۱۵.
محمدزاده صدیق، حسین.(۱۳۸۶)، سه سنگیاد باستانی(یادمان‌های ترکی باستان)، نشر اختر، تبریز.
مهین باقری، معصومه. (۱۳۸۸)، کلامین جمالی، نشر یاران، تبریز.
نایبی، هوشنگ، و معید فر، سعید، سراج زاده و سید حسین، و فیضی، ایرج. (۱۳۹۶)، تئوری آنومی دورکیم و مرتن؛ شباهتها، تفاوتها و شیوههای اندازه گیری، رفاه اجتماعی، ۱۷ (۶۶) :۵۲-۹.
نوین، حسین(۱۳۸۷)، بررسی و تبیین ساختار اجتماعی - فرهنگی ضرب المثلهای ترکی استان اردبیل، نشریه ادب و زبان، پیاپی ۲۰، شماره ۲۳.
هادی، اسماعیل. (۱۳۸۶)، لغتنامه جامع اتیمولوژیک ترکی-فارسی دیل دنیز، نشر اختر، چاپ دوم، تبریز.
Bandhu, D., Mohan, M. M., Nittala, N. A. P., Jadhav, P., Bhadauria, A., & Saxena, K. K. (2024). Theories of motivation: A comprehensive analysis of human behavior drivers. Acta Psychologica, (24)4, 104-177.
Carter, M. J., & Fuller, C. (2015). Symbolic interactionism. Sociopedia, 1–13.
Goffman, E. (1955). On Face-Work: An Analysis of Ritual Elements in Social Interaction. Psychiatry, 18(3), 213–231.
Güzel, Cavit. (2017), Atasözlerinden Hareketle Kültürümüzde Açlık Kavramı, Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı, Araştırmaları Dergisi, 6/ 14, s. 79-89.
Halsall, F. (2012). Niklas Luhmann and the Body: Irritating Social Systems. The New Bioethics, 18(1), 4–20
Harney, B. (2024). Systems theory. In K. Hutchings, S. Michailova, & A. Wilkinson (Eds.), A guide to key theories for human resource management research (pp. 312–317). Edward Elgar.
Hemel, D. J. (2025). Formalism, functionalism, and neofunctionalism in the constitutional law of tax (pp. 1–29). SSRN.
Jang, S. J., & Agnew, R. (2015). Strain theories and crime. In J. D. Wright (Editor-in-chief), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (2nd ed., Vol. 23, pp. 495–500). Elsevier.
Lage, C., Lins, S., & Aquino, S. D. (2022). Consumerism. In Routledge Encyclopedia of Philosophy. Routledge.
Rao. Sally & Perry. Chad (2003), Convergent interviewing to build a theory in under-researched areas: principles and an example investigation of Internet usage in inter-firm relationships, Qualitative Marke Research: An International Journal, Volume6, Number4 2003 pp. 236-247.
Sato, Y. (2013). Rational choice theory. Sociopedia.isa, 1–10.
Shek, D. T. L., Wu, F. K. Y., & Leung, H. (2017). Dreams, aspirations and related constructs in children and adolescents: A literature review. International Journal on Disability and Human Development, 16(4), 359–366.
Tripp, P. (2023). Social exchange theory: Supporting frameworks for innovation. Muma Business Review, 7(8), 91–105.
Iranian Journal of Anthropological Research
Volume 15, Issue 2 - Serial Number 28
Indexing Databases
December 2025
Pages 1-19

Files

Share

How to cite

Statistics