An Inquiry on the Role of Collective Memory on the Status of the Human Sciences in the Iranian University

Document Type : Research Paper

Authors

1 Associate professor, Department of Anthropology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran

2 Doctoral Student, Department of Anthropology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran

10.22059/ijar.2023.354100.459792

Abstract

Purpose-Although the Humanities perform a significant role in sustainable development, it is often located in an inferior position than physical sciences in the less developed societies such as Iran. Ricœur believes that in the early formation of an event, a collective memory shapes and of people remains in shape of collective memory in the minds of the people toward the event. So, we interested to investigate the roots of the mentioned problem using Ricœur’s Idea that the perception toward the Humanities at the establishing and formation of university institution namely from Darolfonoon until now has influenced on the present status of the Humanities.
Methodology-Therefor we chose three key characters of Darolfonoon: Malcom Khan, Nazemodole. Etezadosaltane and Etemadosaltane and tried to recognize and analyze their viewpoints and functions in the humanities. This study has done regarding the cultural history approach and a descriptive-analytic method using documentary data.
Findings-The findings confirm we could understand the rise and formation of Darolfonoon as the first modern educational Institution in Iran, based on a narration of development, which relates the underdevelopment of Iranians to the technical and industrial weaknesses. The neglect of this institution of the important role of the humanities in the civilization process and scientific-industrial development, leads to this perception in the mind of people and policymakers as well. This perception, which remains in the form of collective memory, prevents the Humanities to achieve to its proper status in the higher education and socio-economic development of our society.

Keywords

Main Subjects


آبادیان، حسین. (1392)، بحران آگاهی و تکوین روشنفکری در ایران، تهران، کویر.
آبراهامیان، یرواند. (1382)، ایران بین دو انقلاب، درآمدی بر جامعه شناسی ایران، ترجمة احمد گل‌محمدی و محمد ابراهیم فتاحی قناعی ولیدایی، تهران: نشر نی.
آدمیت، فریدون. (1340)، فکر آزادی و مقدمة نهضت مشروطیت، تهران: سخن.
آدمیت، فریدون. (1356)، اندیشة ترقی و حکومت قانون، عصر سپهسالار، تهران: خوارزمی.
آدمیت، فریدون. (1362)، امیرکبیر و ایران، تهران: خوارزمی.
آرین‌پور،یحیی. (1355)، از صبا تا نیما، تهران: زوار.
آل‌داود، سیدعلی(1371)، نامه‌های امیرکبیر، تهران: نشر تاریخ ایران.
آل‌‌داود، سیدعلی. (1379)، دائر‌ه‌المعارف بزرگ اسلامی، تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
احتشام‌السلطنه. (1367)، خاطرات احتشام‌السلطنه، به کوشش سید محمد مهدی موسوی، تهران: زوار.
اصیل، حجت‌الله. (1376)، زندگی و اندیشة میرزا ملکم‌خان نظام‌الدوله، تهران: نی.
اصیل، حجت‌الله. (1384)، میرزا ملکم ناظم الدوله و نظریه‌پردازی مدرنیته ایرانی، تهران: کویر.
 اشراقی، مهدی. (1384)،  گفتاری در هویت دارالفنون و جایگاه آن در تاریخ معاصر، تهران: پژوهشکده تعیلم و تربیت.
اعتمادالسلطنه، محمد حسن. (1367)الف، تاریخ منتظم ناصری، تهران، دنیای کتاب.
اعتمادالسلطنه، محمد حسن. (1367)ب، مرآت البلدان، به تصحیح عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث،تهران: دانشگاه تهران.
اعتمادالسلطنه، محمد حسن. (1363)، المآثر و الآثار، به کوشش ایرج افشار، تهران: اساطیر.
اقبال آشتیانی، عباس. (1340)، میرزا تقی‌خان امیر کبیر، تهران: دانشگاه تهران.
اکبری، محمدعلی. (1374)، میرزا تقی‌خان امیرکبیر در ترازوی تنقیه، تاریخ معاصر ایران، کتاب هفتم، تهران: مؤسسة پژوهش و مطالعات فرهنگی.
الگار، حامد. (1369)، میرزا ملکم، ترجمة جهانگیر عظیما و مجید تفرشی، تهران: شرکت سهامی و با همکاری انتشارات مدرس.
امانت، عباس. (1384)، قبلة عالم: ناصرالدین شاه قاجار و پادشاهی ایران، ترجمة حسن کامشاد، تهران: کارنامه و مهرگان.
بامداد، مهدی. (1357)، شرح رجال ایران، تهران: زوار.
برک، پیتر. (1390)، تاریخ فرهنگی چیست؟، ترجمه نعمت الله فاضلی و دیگران، تهران؛ پژوهشکده تاریخ اسلام.
بهنام، جمشید. (1375)، ایرانیان و اندیشۀ تجدد، تهران: نشر فرزان روز.
پناهی، محمد حسین. (1388)، «ماهیت علوم انسانی و علوم طبیعی»، مجله اینترنتی فارابی، شمـ 5.
پولاک، یاکوب ادوارد. (1368)، سفرنامة پولاک؛ ایران و ایرانیان، ترجمة کیکاوس جهانداری، تهران: خوارزمی.
تقی‌زاده، سیدحسن. (1368)، زندگی طوفانی، تهران: انتشارات علمی.
توفیق، ابراهیم؛ یوسفی، مهدی؛ حیدری، آرش. (1399)، مسئله علم و علم انسانی در دارالفنون ناصری، تهران:  پژوهشکده مطالعات اجتماعی و  فرهنگی.
حاج میرزا محمد خان مجدالملک، رسالة مجیدیه، به کوشش سعید نفیسی، تهران: چاپخانة بانک ملی.
خان ملک ساسانی، احمد. (1338)، سیاستگران دورة قاجار، تهران: انتشارات بابک.
خورموجی، محمدجعفر. (1363)، حقایق الاخبار ناصری، به کوشش حسین خدیوجم تهران: نشر نی.
ذهابی، مجتبی، کرمعلی، اکرم، سبحانی، رقیه. (1397)، «تحلیل و تبیین تاریخی اندیشه‌های سیاسی- اقتصادی محمد حسن خان اعتمادالسلطنه»، تاریخ، پاییز 1397، شمـ50، صص. 35-52.
داونهاور، برنارد و دیوید پلاور. (1394)، پل ریکور، ترجمۀ ابوالفضل توکلی شاندیز،تهران: ققنوس.
رائین، اسماعیل. (1350)، میرزا ملکم‌خان؛ زندگی و کوشش‌های سیاسی او، تهران: بنگاه مطبوعاتی صفیعلیشاه.
ریکور، پل. (1374)، «خاطره، تاریخ و فراموشی»، گفتگو، شمـ 8.
ریکور، پل. (1377)، «خاطره و بخشش»، گفتگو، شمـ 22.
ریکور، پل. (1385)، «خاطره و فراموشی»، ترجمة ویکتوربا طهماسبی، سایت اینترنتی دیباچه،
رجایی، فرهنگ. (1382)، مسئلة هویت ایرانیان امروز، ایفای نقش در عصر یک تمدن و چند فرهنگ،تهران: نشر نی.
رینگر، مونیکا. (1381)، آموزش، دین، و گفتمان اصلاح فرهنگی در ایران، ترجمه مهدی حقیقت خواه، تهران: ققنوس.
زرین‌کوب، عبدالحسین. (1388)، آشنایی با تاریخ ایران، تهران: سخن.
سپهر، محمدتقی لسان‌الملک. (1377)، ناسخ‌التواریخ، به کوشش جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
سیاح، محمدعلی. (1346)، خاطرات حاج سیاح، به کوشش حمید سیاح، به تصحیح سیف‌الله گلکار، تهران: کتابخانه ابن سینا.
شیاسی، علیرضا. (1372)، تاریخ برنامه ریزی در ایران از دارالفنون تا انقلاب اسلامی ایران، تهران: دانشگاه تربیت معلم.
شیرازی، میرزا صالح. (1347)، سفرنامه، تهران، روزن.
شیرازی، میرزا فضل‌الله خاوری. (1380)، تاریخ ذوالقرنین، به تصحیح ناصر افشارفر، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
صدر هاشمی، محمد. (1332)، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان: کمال.
صدیق، عیسی. (1340)، یادگار عمر، تهران: سازمان سمعی و بصری هنرهای زیبای کشور.
ظل‌السلطان، مسعود میرزا. (1368)، خاطرات، به کوشش حسین خدیوجم، تهران: اساطیر.
عزیزی، نعمت الله. (1385)، درآمدی بر توسعه آموزش عالی در ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات  فرهنگی و اجتماعی.
علم، محمدرضا؛ و بی‌صدا، بهاره. (1393)، «مروری بر علل تأسیس چگونگی و تأثیرات مدرسه دارالفنون در جامعه ایران عهد قاجار»، علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، دوره ششم، سال 21،  پاییز و زمستان 1393، شمـ 98، 253-274.
فاضلی، نعمت الله. (1396)، علوم انسانی و اجتماعی در ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات  فرهنگی و اجتماعی.
فراستخواه، مقصود. (1399)، علوم انسانی و مسئلۀ تأثیر اجتماعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
فروید، زیگموند. (1382)، «ماتم و ماخولیا»، ترجمه مراد فرهادپور، ارغنون، بهار 1382، شمـ 21،تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد، صص. 83-102.
فرهادمیرزا معتمدالدوله(1366)، شرح حال فرهاد میرزا معتمدالدوله، به کوشش اسماعیل نواب صفا، تهران:زوار.
قاسمی‌پویا، اقبال. (1377)، مدارس جدید در دورة قاجاریه: بانیان و پیشروان، تهران:  مرکز نشر دانشگاهی.
قاضی مرادی، حسن. (1387)، ملکم خان،  نظریه‌پرداز نوسازی سیاسی درصدر مشروطه،  تهران: اختران.
 قاضیها، فاطمه. (1368)، «دارالفنون»، گنجینه (نشریه سازمان اسناد ملی ایران)، تهران: دفتر دوم.
قدسی‌زاد، پروین. (1390)، دانشنامة جهان اسلام، تهران: بنیاد دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
قدسی‌زاد، پروین. (1391)، دانشنامة جهان اسلام، تهران: بنیاد دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.
گوبینو، ژوزف آرتور. (1383)، سه سال در آسیا: سفرنامه کنت دوگوبینو، ترجمة عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: نشر قطره.
متولی حقیقی، یوسف. (1381)، وزیر تاریخ‌نگار: پژوهشی پیرامون زندگانی، آثار و شیوة تاریخ‌نگاری محمد حسن‌خان اعتمادالسلطنه، مشهد: محقق.
مجدالملک، محمدخان. ( 1321)، رسالة مجدیه، به کوشش سعید نفیسی، تهران: چاپخانة بانک ملی.
محجوبی اردکانی، حسین. (1370)، تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، تهران: دانشگاه تهران.
محیط طباطبایی، محمد. (1354)، «دارالفنون و امیرکبیر»، امیرکبیر و دارالفنون، به کوشش قدرت الله روشنی زعفرانلو، تهران: دانشگاه تهران.
مخبر دزفولی، فهیمه. (1388)، «بررسی جایگاه علوم انسانی در نظام آموزشی»، تابناک، 14 شهریور 1388.
مزینانی، محمد صادق. (1389)، تمایزات مشروطه‌خواهان مذهبی و غربگرا، قم، نشر دفتر تبلیغات مذهبی.
مستوفی، عبدالله. (1388)، شرح زندگانی من، تهران:زوار.
ناظم الاسلام کرمانی، محمد. (1379)،تاریخ بیداری ایرانیان، بخش اول، تهران: امیرکبیر.
نورائی، فرشته. (1352)، تحقیق در افکار میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله، تهران: کتابهای جیبی.
وحدت، فرزین. (1385)، رویارویی ایران با مدرنیت، ترجمة مهدی حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس.
یغمایی، اقبال. (1375)، وزیران علوم و معارف و فرهنگ ایران، تهران:نشر دانشگاهی.
یغمایی، اقبال. (1376)، مدرسۀ دارالفنون، تهران: نشر سروا.
Alan, Kirk and Tom Thatcher (2005), Memory, Tradition and Text, uses of the past in early Christianity, U.S.A, Society of Biblical.  
Ricoeur. P. (2004), Memory, History, Forgetting, Chicago: University of Chicago Press.