مطالعه انسان‌شناختی نقش طب‌سنتی در زمان فاجعه (مطالعه موردی زلزله سرپل‌ذهاب)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، کارشناس پژوهشی پژوهشکده مردم شناسی

2 دانشیار گروه انسان شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

چکیده

زلزله به لحاظ گستره‌ تأثیراتی که بر زندگی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سلامت افراد دارد، متغیر مهمی در مطالعه انسان‌‌شناسی پزشکی جوامع محسوب می‌شود. طب سنتی از گذشته تاکنون جزئی از سیستم بهداشتی مردم بوده و توسط آنان به خوبی پذیرفته شده است؛ بخشی از فرهنگ مردم محسوب می‌شود و در حل بعضی از مسائل فرهنگی سلامت، نقش قابل توجهی دارد. با وجود افزایش استفاده‌ مردم جهان از طب سنتی و مکمل، از مکتب طب سنتی ایرانی علی‌رغم غنی بودن و کارایی بسیار، به عنوان یک شیوه درمانی مکمل به صورت مستقیم در زمان فاجعه‌ها از آن بهره برده نمی‌شود. پژوهش حاضر درصدد مطالعه تاثیر استفاده از طب سنتی و مصرف داروهای گیاهی در زمان زلزله و بعد از زلزله است. هدف آن تشریح میزان بهره‌ مندی جامعه فاجعه دیده از امکانات طب‌ سنتی در کنار پزشکی مدرن است. این پژوهش به مطالعه تاثیر طب‌ سنتی و میزان بهره‌گیری آن در مناطق مختلف شهر سرپل‌ذهاب از روز پنجم بعد از رخداد زلزله و در یک بازه زمانی سه ساله بواسطه مصاحبه‌های عمیق با عطاری‌ها و صاحبان آن، کارشناسان حوزه طب سنتی و میزان مراجعه مردم بعد از زلزله در فواصل زمانی مختلف می‌پردازد. یافته‌ های تحقیق نشان می ‌دهد که با وجود امکانات پزشکی مدرن، بهره‌گیری از طب‌ سنتی و روش‌های بهره گرفته از آن برای نجات افراد آسیب دیده از همان روزهای اول و در گذار از ماههای سخت بعد از زلزله و زمان بازسازی‌ های فیزیکی به ویژه در رابطه با پیشگیری و جلوگیری بیماری جسمی و روانی نقش مهمی در سلامت روانی و جسمی متاثر از آسیب‌ های زلزله در میان مردم سرپل‌ذهاب را ایفا نموده است.

کلیدواژه‌ها