پیامدهای دسترسی زنان به منابع آبی در ساختار اجتماعی (مطالعه موردی: سامانۀ فرهنگی وقف در سال‌ها‌ی 1250-1302ه.ش -کرمان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه مردم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه مردم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه مردم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

مسئله اصلی این جستار شناخت پیامدهای دسترسی زنان به منابع آبی در رابطه با ساختار اجتماعی در ‌بخشی از موقعیت اقلیمی خشک فلات مرکزی ایران است. هدف این پژوهش تمرکز بر مطالعۀ پایگاه جنسیتی زنان برای شناخت پیامدهای دسترسی این کنشگران به منابع آبی در ساختار است. پرسش اصلی پژوهش چنین است: پیامدهای دسترسی زنان به منابع آبی در میدانِ سامانۀ فرهنگی وقف در ارتباط با ساختار اجتماعی در دورۀ قاجار چیست؟
میدان و قلمرو این تحقیق، سامانۀ فرهنگی وقف در کرمان است که بنا به رویکرد تاریخی، گردآوری یافته‌ها مبتنی بر اسناد انجام شده است. داده‌های این مطالعه با نمونه‌گیری هدفمند از «دفتر ثبت موقوفات ایالت کرمان» در برش زمانی1250-1302ه.ش، با تمرکز بر پایگاه جنسیتی زنان و وجود رقبات آبی در وقف‌نامه‌ها و اسناد شبکه‌ای از مجموعه اسنادِ متولیان موقوفات جامعۀ هدف تا رسیدن به اشباع نظری صورت گرفته است. روش تحلیلی این پژوهش، کیفی، استقرائی و مبتنی بر تحلیل مضمون است. نتیجۀ این جستار، شناختِ دلالت‌های دسترسی به منابع آبی در قلمرو مورد مطالعه است. تحلیل مضمونِ داده‌های این تحقیق، پیامدهای دسترسی–بهره‌مندی از حق‌ِّدارائی- زنان به منابع آبی را در مضامینی نظیر «پیوند کنشگر و ساختار» و نیز «پاسخ فرهنگی به نیازهای فردی، فیمابینی و ساختار اجتماعی»، «کنش منطبق بر ضرورت‌‌های بنیادین ساختار اجتماعی» و نیز «عملکرد کنشگران گونه‌ای واگشتی از ساختار» نمایش می‌دهد.

کلیدواژه‌ها