مطالعه‌ی شناختی: تحول معنای مادری و صورت‌بندی فرم‌های خانواده به میانجی بسترهای پزشکی در دوران معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی فرهنگی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران

2 دکترای تخصصی، جامعه شناسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

در بسترهای تاریخی، دوگانۀ مادر-کودک با حضور میانجی‌هایی مانند بهداشت، پزشکی و فناوری به زنجیرۀ مادر-میانجی-کودک ترکیب‌بندی شده است؛ به این معنی، مفصل‌بندی روابط مادر و کودک یا کنش فرزندآوری از گذر میانجی‌ها در ضرورت‌های تاریخی تغییر یافته و خانواده‌های مختلف گسترده به‌صورت هسته‌ای صورت‌بندی شده است. پس آیا با تغییر صورت خانواده، محتوا یا معنای مادر شدن نیز در یک فرایند تاریخی متناسب با تغییرات فرم خانواده در فهم کنشگر دوباره مفصل‌بندی می‌شود؟ اگر چنین است چگونه تغییرات معنایی نزد کنشگر رخ می‌دهد؟ و مفصل‌بندی فهم و معنای مادرشدن در گذر زمان چه تغییراتی کرده است؟ این‌ها مسائلی است که این مقاله به کمک مفاهیم فرم، محتوا، ساختار آگاهی نزد زیمل و هوسرل در جست‌وجوی پاسخ آن است. روش اصلی برای استخراج معانی، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته است. هدایت مصاحبه براساس مؤلفه‌های سنخ آرمانی محقق‌ساخته پیش برده می‌شود، تا امکان مقایسه و تغییر معنا در میان نسل‌ها فراهم شود. طبقه‌بندی مصاحبه‌شوندگان نیز براساس دوره‌شناسی و بسترهای تاریخی است. درنهایت با انطباق یافته‌ها بین تجربۀ زیستۀ سه نسل از زنان، تحول محتوای کنش فرزندآوری در بسترهای اجتماعی آشکار می‌شود. به این صورت، سه گونه مفصل‌بندی نظام معنایی مادری شامل گذار، ترازمند و ارادی صورت‌بندی می‌شود که به‌ترتیب با سه فرم نیمه‌هسته‌ای-نیمه‌مستقل، هسته‌ای و الحاقی مرتبط هستند. نتیجه اینکه با حصول آگاهی از موضوع شناخت بدن، نگرش به فرزندآوری (ارزش) نیز در نسبت‌های جدیدی بازشناسی می‌شود. در همین صورت‌بندی جدید از ارزش است که مرحلۀ دیگری از معنای مادری نزد کنشگر برساخته می‌شود. 

کلیدواژه‌ها