از ایزدبانوی ایشتار تا بقعۀ پیر استیر در خراسان بزرگ با رویکرد قوم‌نگاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان شناسی و تاریخ دانشگاه نیشابور

2 استادیار باستان شناسی دانشگاه شیراز

چکیده

در سایه‌روشن تاریخ باورهای دینی باستانی مردمان بومی فلات ایران و به‌ویژه سرزمین‌های شرقی، تأثیرات آیین‌های بین‌النهرینی تا اندازه‌ای در تاریکی مانده است. یکی از نمونه‌ها که می‌توان به آن اشاره کرد، تأثیر خدای ایشتار در خراسان بزرگ است که در بقعۀ استیر بر کرانۀ کویر متجلی شده است. این نوشته براساس نشانه‌ها پیش رفته است؛ نشانه‌هایی خرد اما محکم که با جایگذاری مناسب در کنار هم، تصویر نسبتاً روشنی را از حضور ایزدبانوی بابلی ایشتار در دل خراسان گواهی می‌دهد. مواردی مانند ریشه‌شناسی استاربذ، جنسیت زائران و موارد دیگر از انطباق پیر استیر با ایشتار پرده برمی‌دارد. روش پژوهش حاضر مبتنی بر رویکرد قوم‌نگاری با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و مشاهدۀ میدانی به‌صورت هم‌زمان است. مطالعۀ مزبور نشان می‌دهد پیر استیر با توجه به گزاره‌های موجود، همان ایزدبانوی بابلی است که در این خاک جا خوش کرده و تا دورۀ معاصر به حیات خود در قالب اسلامی ادامه داده و مستحیل شده است.

کلیدواژه‌ها