منابع
آهنگری، فرشته. (1389). پزشکی و تخصص‌های پزشکان در ایران باستان (با تکیه بر دینکرد و اوستا). مجلة اخلاق و تاریخ پزشکی، 4(1)، 17-10.
اسکوپین، ریموند. (1401). انسانشناسی فرهنگی نگاهی جهانی. ترجمة سرور خراشادی، حامد وحدتی‌نسب، تهران: ندای تاریخ.
الگود، سیریل. (1352). تاریخ پزشکی ایران از دورة باستان تا 1934. ترجمة محسن جاویدان، تهران: اقبال.
بهنام‌فر، محمدحسن؛ ابویی مهریزی، نادیه. (1391). پزشکی و روش‌های بهداشتی درمانی در متون کهن ایرانی. پژوهش در تاریخ، 3(4)، 54-24.
پهلوان، اسماعیل. (1393). نقش پزشکان بیگانه در پزشکی ایران باستان (با تکیه بر متون برجا مانده). پایان‌نامة کارشناسی ارشد، شاهرود: دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی.
پهلوان، اسماعیل؛ مصباحیان، نساء. (1399). نقش و جایگاه دین درعلم پزشکی ایران باستان. نشریة تاریخ اندیش، 3 (8)، 41-50.
تفضلی، احمد. (1378). تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. تهران: انتشارات سخن.
چاووشی، سیدمحمد. (1400). کلیت، کیفیت و تعادل؛ سه مفهوم کلیدی در نگرش پزشکی ایرانیان باستان، نامة انسانشناسی، 18 (33)، 63-85.
حاتمی، سارا؛ پاکباز، سمیه؛ غفاری، فرزانه. (1394). موسیقی‌درمانی در ایران باستان تا عصر تیموریان. مجلة تاریخ پزشکی، (22)، 131-107.
خدادادیان، اردشیر. (1356). روش‌های درمان پزشکان زردشتیان در ایران باستان. بررسی‌های تاریخی، 12 (72)، 192-164.
خراشادی، سرور. (1389). پژوهشی بر آثار منسوب به صاحب‌منصبان دورة ساسانی براساس مطالعة تطبیقی منابع تاریخی با شواهد باستان‌شناختی. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد، زاهدان: دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی.
خراشادی، سرور. (1395). پژوهشی در سیر تحول عملکردی مناصب و بازسازی سلسله‌مراتب مقامات عصر ساسانی براساس مطالعة تطبیقی منابع تاریخی با شواهد باستان‌شناختی. رسالة دکتری، تهران: دانشگاه تربیت‌مدرس، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی.
دارمستتر، جیمس. (1384). مجموعه قوانین زردشت (وندیداد اوستا). ترجمة موسی جوان، تهران: دنیای کتاب.
دریایی، تورج. (1383). شاهنشاهی ساسانی. ترجمة مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس.
دماوندی، مجتبی. (1385). جادو در ایران باستان وکیش زردشت. مجلة مطالعات ایرانی مرکز تحقیقات فرهنگ و زبان‌های ایرانی، (10)، 107-92.
دوستخواه، جلیل. (1385). اوستا. چاپ دهم. تهران: مروارید.
راوندی، مرتضی. (1383). تاریخ اجتماعی ایران. جلد یک. تهران، نشر نگاه.
رضایی، آرزو. (1396). بررسی جایگاه پزشکی سنتی ایران و تاریخچة آن در پژوهش‌های ایرانی گیاهان دارویی. مجله تاریخ پزشکی، 9 (32)، 84-71.
رضی، هاشم. (1362). اوستا (یسنا-گاتا-یشت ها-ویسپرد-خرده اوستا). تهران: شرکت کتاب.
زرشناس، زهره. (1388). پزشکی در ایران باستان. فصلنامة پزشکی، 1 (1)، 35-11.
زرگران، آرمان. (1395). جندی‌شاپور افسانه یا واقعیت. مجلة علمی‌پزشکی جندی‌شاپور، 15 (2)، 18-12.
زرگران، آرمان. (1398). مقدمه‌ای بر پزشکی در دوران ساسانیان. تهران: انتشارات چوگان.
سارتن، جرج. (1365). مقدمه‌ای بر تاریخ علم. ترجمة صدری افشار، جلد یک، تهران: هدهد.
سامی، علی. (1397). تمدن ساسانی. تهران: سمت.
سرمدی‌جو، آذر؛ روشنی‌نژاد، محمدعلی؛ نداف، ویدا. (1403). بررسی جایگاه مکاتب طب در ایران باستان (مبتنی بر مکتب پزشکی سینایی ایران: مکتب هگمتانه/ اکباتان). فصلنامة علمی مطالعات باستان‌شناسی پارسه، 8 (27)، 170-147.
شرفی، شراره. (1400). روش‌های درمان در ایران باستان (دانشگاه-بیمارستان جندی شاپور). فصلنامة علمی- ترویجی انجمن‌های علمی دانشجویی دانشگاه تهران، 2 (3)، 51-48.
شریفیان، فریبا. (1392). پزشکی در زمان ساسانیان. مجلة ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، 6 (1)، 20-11.
شهزادی، رستم. (1387). قانون مدنی زردشتیان در زمان ساسانیان، گفتاری دربارة کتاب ماتیکان هزار دستان. به کوشش مهرانگیز شهزادی، تهران: فروهر.
عسگری، زهرا. (1402). بازخوانی سیر دگرگیسی درخت سرو و گیاه هوم در گذر از اسطوره به عرفان، دو فصلنامه علمی پژوهش‌نامة فرهنگ و زبان‌های باستانی، 4 (1)، 241-219.
علی‌نیا، امیر؛ علی‌نیا، سجاد. (1395). پیشینة دانش پزشکی و داروسازی در ایران باستان و دورۀ اسلامی. مجلة علمی پزشکی جندی شاپور، 15 (2)، 96-82.
فضیلت، فریدون. (1384). کتاب سوم دینکرد. تهران: انتشارات مهر آیین.
فکری‌پور، کتابون؛ شریفیان، فریبا؛ حیدریور، آزاده. (1396). بازتاب اعتقاد و باور به سحر و جادو در کاسه‌های دعا و مهرهای سحرآمیز (مطالعه‌ی موردی کاسه‌های منطقة میانرودان و خوزستان). نشریة پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 7 (14)، 90-79.
فکری‌پور، کتایون؛ حیدرپور، آزاده. (1401). روان‌درمانگری در ایران باستان و میانرودان (با تکیه بر متون کهن ایران و الواح میانرودان). مجلة اخلاق و تاریخ پزشکی، 15 (1)، 123-134.
کاظمی، عبدالحسن؛ کاظمی، مصطفی؛ صمدی راد، بهرام؛ خلیلی، مجید. (1389). بررسی موضوع بیهوشی در پزشکی ایران باستان. فصلنامه تاریخ پزشکی، 2 (3)، 190-170.
کاویانی‌پویا، حمید؛ جلیلیان، شهرام. (1395). ترکیب جمعیتی پزشکان و تشکیلات داخلی بیمارستان جندی‌شاپور. مجلة علمی پزشکی جندی‌شاپور، 15 (2)، 109-100.
کریستن‌سن، آرتور. (1382). ایران در زمان ساسانیان. ترجمة رشید یاسمی، تهران: صدای معاصر.
کریمیان، حسن؛ افشار، زهرا. (1387). تأثیر اندیشه‌های دینی و باورهای عامه بر پزشکی ایران باستان و استمرار آن در پزشکی اسلامی. فصلنامه اخلاق پزشکی، 2 (6)، 83-54.
کهنسال واجارگاه، حسن. (1401). ساسانیان و نگرش آن‌ها به دانش پزشکی. مجلة اخلاق و تاریخ پزشکی، 15 (1)، 173-183.
لک‌زایی، مهدی. (1389). شفای مقدس در یونان و ایران باستان. مجلة پژوهش‌های ادیانی، (13)، 164-145.
ماحوزی، رضا، ابراهیم‌آبادی، حسین. (1395). چرا مرکز علمی جندی‌شاپور را می‌توان نخستین دانشگاه جهان نامید؟. مجلة علمی پزشکی جندی‌شاپور، 15 (2)، 10-1.
متین، پیمان. (1389). تاریخ پزشکی ایران از نگاه انسان‌شناسی‌پزشکی. ماهنامة دارو و درمان، (82)، 58-55.
متین، پیمان. (1392). مبانی انسانشناسی پزشکی. تهران: انتشارات فرهامه.
معطر، فریبرز؛ معطر، هادی؛ معطر، هاله. (1389). هنر پزشکی و داروشناسی در ایران باستان. نشریة طب سنتی اسلام و ایران ، 1 (4)، 373-378.
معطوفی، اسدالله. (1382). تاریخ چهار‌هزار سالة ارتش ایران: جنگ و جنگاوری بر فلات ایران از تمدن ایلام تا 1320 خورشیدی. تهران: انتشارات ایمان.
مکی‌زاده، فاطمه؛ اسدنیا، ابوالفضل؛ علی مندگاری، ملیحه؛ ابراهیمی، فضه. (1401). تحلیل ساختار موضوعی پژوهش‌های حوزة انسانشناسی پزشکی. مجلة مدیریت اطلاعات سلامت، 19 (4)، 172-163.
ملک‌ثابت، سمانه‌السادات؛ کاویانی‌پویا، حمید؛ نجفی، محمدحسن؛ سیامک دستجردی، اعظم. (1394). مروری بر رایحه درمانی در ایران باستان، مجلة ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، 8 (5)، 43-34.
نجم‌آبادی، محمود. (1366). تاریخ طب ایران. تهران: دانشگاه تهران.
یزدی، اسماعیل. (1388). سیری در تاریخ دندان‌پزشکی ایران از گذشته تا معاصر. تهران: فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی.
یونت، لیزا. (1385). تاریخ پزشکی. ترجمة رضا یاسائی، تهران: ققنوس.
References
Ahangari, F. (2010). Medicine and physicians in ancient Iran (based on Denkard and Avesta). Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 4(1):10-17. (In Persian)
Ali Nia, A. & Ali Nia, S. (2016). Background of medical and pharmaceutical knowledge in ancient Iran and the Islamic period. Jundishapur Scientific Medical Journal, 15(2): 82-96. (In Persian)
Asgari, Z. (2024). Reinvestigating the Metamorphosis of Cypress and Hom from Myth to Mysticism. Journal of Ancient Culture and Languages, 4 (1): 219-241. (In Persian)
Baer, H. A. & Singer, M. & Susser, I. (2004). Medical anthropology and the world system. Praeger.
Baer, H. A. (2004). Medical Pluralism. In C. R. Ember & M. Ember, Encyclopedia of Medical Anthropology: Health and Illness in the World's Cultures. Springer Science & Business Media.
Behnam Far, M. H. & Aboee Mahrizi, N. (2013). Medicine and Sanitary-Remedial Methods in Old Iranian Texts. Research in History, 3(4): 24-54. (In Persian)
Brown, P. J. & Closser, S. (2016). Understanding and applying medical anthropology: Biosocial and cultural approaches (3rd ed). Routledge.
Chavoshi, S. M. (2021). Totality, quality and balance; three key concepts in the medical perspective of ancient Iranians. Anthropology Letter, 18(33): 63-85. (In Persian)
Christensen, A. (2003). Iran during the Sassanid era (R. Yasemi, Trans). Tehran: Sedaye Moaser. (In Persian)
Damavandi, M. (2006). Magic in ancient Iran and Zoroastrianism. Iranian Studies, (10): 92-107. (In Persian)
Darmesteter, J. (2005). The Zoroastrian law code (Vendidad of Avesta) (M. Javan, Trans). Tehran: Donyaye Ketab. (In Persian)
Daryaee, T. (2005). The Sasanian Empire (M. Saghebfar, Trans). Tehran: Qoqnoos Publishing. (In Persian)
Dustkhah, J. (2006). Avesta: ancient Iranian hymns & texts (10th ed). Tehran: Morvarid. (In Persian)
Elgood, C. (1973). A medical history of Persia from ancient times to 1934 (M. Javidan, Trans.). Tehran: Aqbal. (In Persian)
Fazilat, F. (2005). The third book of Denkard. Tehran: Mehre Ayin Publications. (In Persian)
Fekripour, K. & Heidarpour, A. (2022). Psychotherapy in Ancient Iran and Mesopotamia (Based on Ancient Iranian Texts and Mesopotamian Tablets). Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 15 (1): 122-136. (In Persian)
Fekripour, K. & Sharifian, F. & Heidarpour, A. (2018). The Reflection of Sasanian’s Belief on Magic and Sorcery in Some Incantation Bowls and Magic Seals (Case Study: Khuzestan and Mesopotamia Area). Archaeological Research of Iran, 7 (14): 79-90. (In Persian)
Good, B. J. & Fischer, M. M. J. & Willen, S. S. & DelVecchio Good, M. J. (2010). A reader in medical anthropology: Theoretical trajectories, emergent realities. Wiley-Blackwell.
Hatami, S. & Pakbaz, S. & Ghaffari, F. (2017). Music therapy from ancient Iran till Teymooriyan age. Journal of Medical History, (22): 107-131. (In Persian)
Kamat, D. M. & Fischer, P. R. (2025). Textbook of global child health. American Academy of Pediatrics.
Karimian, H. & Afshar, Z. (2008). The influence of religious thought and popular beliefs on ancient Iranian medicine and its continuity in Islamic medicine. Medical Ethics Quarterly, 2(6): 54-83. (In Persian)
Kaviani Pouya, H. & Jalilian, S. (2016). Demographic composition of physicians and internal structure of Jundishapur Hospital. Jundishapur Scientific Medical Journal, 15(2): 100-109. (In Persian)
Kazemi, A. & Kazemi, M. & Samadirad, B. & Khalili, M. (2010). Study of anesthesia in ancient Iranian medicine. Quarterly Journal of Medical History, 2(3): 170-190. (In Persian)
Khoda Dadian, A. (1977). Treatment methods of Zoroastrian physicians in ancient Iran. Historical Studies, 12 (72): 164-192. (In Persian)
Khorashadi, S. (2010). Research on remains attributed to Sasaneed’s nobles according to Historical sources and archaeological evidence, Master’s thesis, Zahedan: The University of Sistan & Baluchestan, Faculty of Humanities. (In Persian)
Khorashadi, S. (2016). An Inquiry Concerning the Evolution of the Offices Functional Roles and Reconstructing of the Positions Hierarchy in Sassanid Era According to A Comparative Comparison of the Historical Sources with the Archaeological Evidences, The Degree of Doctor of Philosophy, Tehran: Tarbiat Modares University, Faculty of Humanities. (In Persian)
Kohansal Vajargah, H. (2022). Sassanids and Their Attitude to Medical Knowledge. Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 15 (1): 172-184. (In Persian)
Lakzaei, M. (2010). Sacred healing in Greece and ancient Iran. Journal of Religious Studies, (13): 145-164. (In Persian)
Lloyd, S. & Leclerc, V. & Tremblay, A. & Bonventre, C. (2020). Anthropologie médicale. Anthropen.
Mahouzi, R. & Ebrahimabadi, H. (2016). Why can Jundishapur Scientific Center be called the first university in the world? Jundishapur Scientific Medical Journal, 15(2): 1-10. (In Persian)
Maki Zadeh, F. & Asadnia, A. & Ali Mandegari, M. & Ebrahimi, F. (2022). Analysis of the thematic structure of research in the field of medical anthropology. Health Information Management Journal, 19(4): 163-172. (In Persian)
Malek Sabet, S. & Kaviani Pouya, H. & Najafi, M. & Dastjerdi, A. (2015). A review of aromatherapy in ancient Iran. Iranian Journal of Ethics and History of Medicine, 8(5): 34-43. (In Persian)
Matin, P. (2010). History of Iranian medicine from the perspective of medical anthropology. Monthly Journal of Drug and Therapy, (82): 55-58. (In Persian)
Matin, P. (2013). Fundamentals of medical anthropology. Tehran: Farhameh Publications. (In Persian)
Matoufi, A. (2003). Four thousand years history of Iranian army: War and warfare on the Iranian plateau from Elam civilization to 1941 AD. Tehran: Iman Publications. (In Persian)
McElroy, A. & Townsend, P. K. (2015). Medical anthropology in ecological perspective (6th ed). Westview Press.
Moattar, H. (2010). The art of medicine and pharmacology in ancient Iran, Islamic and Iranian Traditional Medicine. 1(4): 373-378. (In Persian)
Najmabadi, M. (1987). History of Iranian medicine. Tehran: University of Tehran. (In Persian)
Nichter, M. & Lock, M. (2003). New horizons in medical anthropology: Essays in honour of Charles Leslie. Routledge.
Pahlavan, E. (2014). The role of foreign doctors in ancient Iran medicine (relying on residual texts). Master’s thesis, Shahrud: Islamic Azad University, Faculty of Literature and Humanities. (In Persian)
Pahlavan, I. & Mosbahian, N. (2020). The role and position of religion in the science of medicine in ancient Iran. Journal of History of Thought, 3(8): 41-50. (In Persian)
Pool, R. & Geissler, W. (2010). Medical anthropology. Open University Press
Ravandi, M. (2004). Social history of Iran. Tehran: Negah Publishing. (In Persian)
Razi, H. (1983). Avesta (Yasna-Gatha-Yashts-Visparad-Khorda Avesta). Tehran: Sherkat-e Ketab. (In Persian)
Rezaei, A. (2017). A survey on the situation of traditional Iranian medicine and its history. Iranian Herbal Research Medical History Journal, 9(32): 71-84. (In Persian)
Rivers, W. H. R. (1924). Medicine, magic and religion: The Fitzpatrick Lectures delivered before the Royal College of Physicians of London in 1915 and 1916. Routledge.
Sami, A. (2018). Sasanid Civilization. Tehran; Samt. (In Persian)
Sarmadijou, A. & Roshaninezhad, M. A. & Naddaf, V. (2024). The Study of the Status of Medicine Schools in Ancient Iran (Based on Sina Medical School of Iran: Hegmatane / Ekbatan School). Parseh Journal of Archaeological Studies, 8(27): 147-170. (In Persian)
Sarton, G. (1986). Introduction to the history of science (G. Sadri Afshar, Trans). Tehran: Hoda. (In Persian)
Scupin, R. (2022). Cultural anthropology: A global perspective (S. Khorashadi & H. Vahdati Nasab, Trans). Tehran: Nedaye Tarikh. (In Persian)
Shahzadi, R. (2008). The civil law of Zoroastrians during the Sassanid era, a discourse on the book Matikan-e Hezar Dastan (M. Shahzadi, Ed). Tehran: Forouhar. (In Persian)
Sharafi, S. (2021). Treatment methods in ancient Iran (Jundishapur University-Hospital). Scientific-Promotional Quarterly of Student Scientific Associations of University of Tehran, 2(3): 48-51. (In Persian)
Sharifian, F. (2013). Medicine during the Sassanid era. Iranian Journal of Ethics and History of Medicine, 6(1): 11-20. (In Persian)
Sharma, A. & Pathak, R. K. (2016). Traditional system of medicine and medical anthropology: A review. Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities, 6(12): 1101-1107.
Singer, M. & Erickson, P. I. (2011). A companion to medical anthropology. John Wiley & Sons.
Sobo, E. J. (2004). Theoretical and applied issues in cross-cultural health research: Key concepts and controversies. In C. R. Ember & M. Ember (Eds.), Encyclopedia of medical anthropology: Health and illness in the world's cultures . Springer Science & Business Media.
Tafazzoli, A. (1999). A History of Pre-Islamic Iranian Literature. Tehran: Sokhan Publications. (In Persian)
Van der Geest, S., & Whyte, S. R. (1989). The charm of medicines: Metaphors and metonyms. Medical Anthropology Quarterly, 3(4): 345-367.
Wiley, A. S. & Allen, J. S. (2020). Medical anthropology: A biocultural approach (3rd ed). Oxford University Press.
Witeska-Młynarczyk, A. (2015). Critical medical anthropology – A voice for just and equitable healthcare. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 22(2): 385-389.
Yazdi, I. (2009). A survey on the history of Iranian dentistry from past to contemporary. Tehran: Academy of Medical Sciences of the Islamic Republic of Iran. (In Persian)
Young, A. (1976). Internalising and externalising medical belief systems: An Ethiopian example. Social Science & Medicine, 10: 147-156.
Yount, L. (2002). The history of medicine (R. Yasaee, Trans). Tehran: qoqnoos. (In Persian)
Zar Shenas, Z. (2009). Medicine in ancient Iran. Medical History Journal, 1(1): 11-35. (In Persian)
Zargaran, A. (2016). Jundishapur: Myth or reality. Jundishapur Scientific Medical Journal, 15(2): 12-18. (In Persian)
Zargharan, A). 2020). An Introduction to Medicine in the Sassanid Era. Tehran: Chogan Publishing. (In Persian)
