بازشناسی و تحلیل کاربردهای قالی‌های خشتی چالِشتُر با رویکرد انسان‌شناسی هنر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه فرش، دانشکدۀ هنر و علوم انسانی فارسان، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

چکیده

آنچه توانسته قالی‌های خشتی چالشتر را به‌عنوان اثر هنری از قدیم‌الایام پایدار نگه دارد، علاوه بر زیبایی‌های فرمی (تنوع طرح، نقش، رنگ و کیفیت بافت)، کاربردهای گوناگون این قالی است که دربردارندۀ ویژگی‌های مفهومی و بعضا زیبایی‌شناسانۀ قابل توجهی است. نحوۀ برخورد مخاطب با قالی خشتی در تنوع این کاربردها نقش به سزایی را داشته است و در گذر زمان تداعی‌کنندۀ همبستگی میان فرم و عملکرد است. بنابراین، هدف این پژوهش شناسایی کاربردهای قالی خشتی چالشتر و تبیین برخی مفاهیم نهفته در آن‌هاست. پژوهش این مقاله از نوع کیفی است، رویکردش انسان‌شناسی هنر و روش آن توصیفی-تحلیلی است و به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که قالی‌های خشتی چالشتر چه کاربردهایی دارند و از رهگذر این کاربردها چه مفاهیمی را منتقل می‌کند؟ داده‌های میدانی در این پژوهش با استفاده از مصاحبه با افراد مطلع در چالشتر و همچنین مشاهدۀ میدانی گردآوری شده‌اند و از تحلیل این داده‌ها پنج کاربرد مصرفی، تزئینی، مناسکی، اقتصادی و اجتماعی برای قالی خشتی بازشناسی شد که در میان آن‌ها کاربرد مناسکی قالی (استفادۀ مردم منطقه از قالی در مراسم آیینی) و کاربرد اقتصادی قالی (نقش قالی در امرار معاش مردم منطقه) از اهمیت بیشتری برخوردارند.

کلیدواژه‌ها