تبیین عوامل مؤثر بر اقتصاد دست‌بافته‌های کاربردی عشایر بختیاری در جامعۀ معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته پژوهش هنر، دانشکده پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار گروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشیارگروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

دست‌بافته‌های بختیاری به‌مثابه مصداقی بارز از محصولات فرهنگی و هنری قلمداد می‌شوند که همواره دارای رسالت اقتصادی و ظرفیت بالای درآمدزایی بوده‌اند؛ لیکن با توجه به محدود شدن بازار تقاضا و کاهش دامنه‌ی تولید، امروزه نقش اقتصادی آن‌ها کم‌رنگ گردیده است. درحالی‌که در جامعه امروزی معرفی و بهره‌گیری از تمام یا بخشی از این هنرها در جهت تداوم در نسل‌های بعد، تحکیم هویت بخشی و ترمیم کاستی‌های اقتصادی، تولیدی، بومی و درنتیجه ایجاد توسعه و اقتصادی پایدار به‌ویژه در میان عشایر بختیاری، امری حیاتی به شمار می‌رود. لذا اگرچه امروزه جمعیت عشایر کاهش ‌یافته است لیکن با توجه به تغییر الگوی سکونت و کم‌رنگ شدن دیگر جنبه‌های درآمدزایی، دست‌بافته‌ها یک فرصت و ضرورت اقتصادی برای این جامعه محسوب می‌شوند. بر این مدار اهتمام جدی به مقوله‌ی توسعه‌ی اقتصادی و هنری این بافته‌ها ضرورت می‌یابد. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش عوامل دخیل در اقتصاد دست‌بافته‌ها وابسته به حیطه‌های تولید، توزیع و مصرف، در وضعیت موجود است. روش پژوهش توصیفی_تحلیلی و ازلحاظ ماهیت کیفی است. یافته اندوزی به دو شیوه کتابخانه‌ای و میدانی و تحلیل آن‌ها بر پایه‌ی تحلیل مضمون انجام شده است. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و غیر احتمالی با 34 نفر از تولیدکنندگان، عرضه‌کنندگان، مصرف‌کنندگان و صاحب‌نظران، به روش گلوله برفی مصاحبه صورت گرفته است. حاصل آنکه در جامعه امروزی دست‌بافته‌ها به فراخور وجود مجموعه‌ای از عوامل اجتماعی و اقتصادی شامل: حقوق پایین بافنده، قیمت بالای بافته‌ها، پایین بودن سطح شناخت و نوع ارائه بافته‌ها، کم‌رنگ بودن نقش ارزش‌ها و فعالیت‌های شبکه‌ای قومی، نقش کارآفرینی، نقش صادرات و تبلیغات، کم‌تر مجال بروز و موفقیت اقتصادی یافته‌اند.

کلیدواژه‌ها